عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً» و «مِلْ‌ءُ الْأَرْضِ ذَهَباً» كه كلمات درهما و ذهبا تميزند و رفع ابهام از نسبت كرده‌اند و مانند «وَ اشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً» كه كلمه شيبا رفع ابهام از اشتغال رأس كرده است زيرا محتمل است كه اشتعال رأس در اثر شعله‌ور شدن بآتش باشد.

تَنازُع‌

- (اصطلاح ادبى) رجوع به باب تنازع شود.

تَناسُب‌

- (اصطلاح بديعى) و آن را مراعاة النظير نيز گويند و ايتلاف و مواخاة و تلفيق و توفيقش نيز گفته‌اند و آنست كه متكلم جمع نمايد بين معانى كه با هم متناسب باشند غير نسبت ضديت كه آن داخل اين صنعت نيست.

مثال:

جمال الدين عبد الرزاق گويد:

الحذر اى عاقلان زين ديو مردم الحذر الفرار اى مردمان زين وحشت‌آباد الفرار مرگ در وى حاكم و آفات در وى پادشا ظلم در وى قهرمان و فتنه در وى پيشكار نرگسش بيمار بينى لاله‌اش دل سوخته غنچه‌اش دلتنگ يابى و بنفشه سوگوار خوشدلى خواهى نبينى در سر چنگال شير عافيت خواهى نبينى در بن و دندان مار (از ابدع ص ١٩٠- ١٩٢).

تناسخ‌

- (اصطلاح فقهى، كلامى، اصولى) در فقه نقل نصيب بعضى از ورثه باشد در اثر مرگ قبل از قسمت تركه بورثه ديگر و آن را مناسخه هم نامند و در اصطلاح فلسفه رجوع بفرهنگ علوم عقلى تأليف نگارنده شود (از كشاف ج ٢ ص ١٣٨٠) و بالجمله هر گاه ورثه از وراث ميت قبل از تقسيم ارث بميرد سهم آن بورثه ديگر منتقل شود.

تناسخ در حكم عبارت از نسخ و زوال حكمى و ايجاد و تشريع حكمى ديگر است و نزد اهل نظر عبارت از تعلق روح و نفس ناطقه است بعد از تلاشى و فناء بدن ببدن ديگر بدون حصول فاصله ميان آن دو اولين كسانى كه در ميان حكماء قائل بتناسخ شده‌اند فيثاغورس و پيروان او بوده‌اند و بعضى گويند افلاطون نيز قائل بتناسخ بوده است.

و در هر حال اين مسأله در طول تاريخ صور مختلف بخود گرفته است و عقايد و نظرياتى ابراز شده از اين قرار:

١- انتقال نفوس انسانى باجساد و حيواناتى كه از لحاظ اخلاقى و صفات ديگر مناسب با آن باشد.

٢- انتقال نفوس ناطقه انسانى با بدان انسانهاى ديگر.

٣- انتقال باجسام نباتى.

٤- انتقال بجمادات.

٥- انتقال بطريق صعودى از نبات به حيوان و بانسان.

٦- انتقال بطريق نزول از عقول و مفارقات بانسان و از انسان بحيوان و از حيوان به نبات.

٧- انتقال با بدان برزخى و آن برزخ غير از برزخى است كه واسطه ميان مفارقات و اجسام است.

٨- انتقال باجرام فلكى.

٩- انتقال نفوس اشقياء باجساد حيوانات و سعداء بانسانها.

١٠- انتقال نفوس كاملان بمفارقات و عقول و ديگران بابدان انسانها.

اغلب اين عقايد مردود شناخته شده‌