افلاك عناصر است كه هر يك را مكان خاصى است از تركيب عناصر اربعه عالم كون و فساد كه محل مواليد ثلث (معدن، نبات و حيوان) است بوجود آمده است افلاك سبعه سيارات را بنام آباء سبعه و عناصر اربعه را امهات اربعه خوانند كه از ازدواج آنها مواليد ثلث بوجود مى‌آيد.

فلاسفه عنصر فلكى را جدا و ممتاز از عناصر زمينى (عناصر اربعه) ميدانند و افلاك را قابل خرق و التيام نمى‌دانند و حركت آنها را حركت وضعى دائم و مستدير ميدانند و براى آنها دو نفس قائل‌اند يكى نفس منطبعه و ديگرى نفس ناطقه و آنها را متحرك باراده ميدانند.

و گويند كه طبايع آنها مختلف‌اند و هر يك را نوع خاصى است و مانند موجودات عالم كون و فساد داراى هيولاى مشترك نمى‌باشند زيرا اگر متفق الطبع بودند و هر يك از نوع ديگرى بود لازم مى‌آمد كه مثلا فلك اسفل بطرف مكان فلك اعلى رود و بعكس و لازم مى‌آمد كه قابل حركت مستقيم باشند و همه متصل بهم شوند نه آنكه بعضى حاوى و بعضى محوى باشند.

(مبدأ و معاد صدرا ص ١٣١ و رجوع به واردات قلبيه ص ٢٤٦ شود.) تركيبات عرفانى كه با كلمه افلاك آمده است مانند طارم افلاك، سراپرده افلاك، صومعه افلاك، زاويه افلاك، بام افلاك، قبه افلاك، قنديل افلاك، دكانداران افلاك.

(تفسير حدائق ص ٧٧- ٣١٥، ٣١٧ ٧٤٦، ٧٣٥، ٤٩٢، ٧٨٤).

اقالِيْم‌

- اين اصطلاح هيوى و جغرافيائى است. قدما سطح كره زمين را به چند اقليم تقسيم كرده‌اند و گاه قسمت معموره زمين را كه مسكونى است به اقاليم مختلف تقسيم كرده‌اند. يعنى ربع مسكون را كه آنچه مشهور است هفت اقليم است بترتيب از مشرق به مغرب موازى خط استواء (رجوع شود به التفهيم ص ١٨٩، ١٩٢) اصطلاحات اقاليم سبعه را در علوم غريبه هم بكار دارند در علم جفر نيز اصطلاح اقاليم سبعه آمده است كه بر حسب كواكب تقسيم كرده‌اند و گفته‌اند اقليم اول فؤاد است كه اقليم زحل است. و اقليم دوم اقليم سودا است كه آن مشترى است و ابواب آن علماءاند چنانكه ابواب اقليم اول مشايخ‌اند و اقليم سوم اقليم مريخ است و ابواب آن امراءاند.

چهارم اقليم محبت است كه آن آفتاب است و ابواب آن ملوك‌اند. پنجم اقليم مصر است كه اقليم زهره است و ابواب آن شعرائند ششم اقليم عقل است كه آن عطارد است و ابواب آن كتاب‌اند و اقليم هفتم اقليم قلب است كه آن قمر است و ابواب آن وزراءاند و براى هر يك از اين اقاليم بابى بود اول باب ابراهيم دوم باب هارون سوم باب موسى، چهارم باب يوسف، پنجم باب عيسى، ششم باب آدم. هفتم باب حضرت محمد.

(از شمس المعارف الكبرى ص ٦٤)

اقاليم كَواكِب‌

- اين اصطلاح نجومى است ابو ريحان گويد: نخستين اقليم از