فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٢٣ - صور درك وقوفين - وقوف در عرفات و مشعر الحرام - و احكام آنها

و نيز همچنانكه گفته شد وقوف در مشعر الحرام سه وقت دارد:

اول: وقت وقوف اختيارى، كه از طلوع فجر روز عيد است تا طلوع آفتاب اين روز.

دوم: وقت وقوف اضطرارى اول، كه از غروب شرعى شب عيد است تا نصف شب، و اين وقت اضطرارى براى اشخاص ضعيف و معذور مانند زنان و كودكان و پيران و بيماران و كسانى كه براى پرستارى يا راهنمايى آنان لازم است و نيز براى كسانى كه از دشمن ترس دارند مى‌باشد.

سوم: وقت وقوف اضطرارى دوم، از اول آفتاب روز عيد است تا ظهر اين روز، و اين وقت اضطرارى براى كسى است كه در اثر عذر هيچ يك از دو وقت قبلى را درك نكرده است.

بنابر اين وقوف اختيارى و اضطرارى عرفات و مشعر الحرام جمعاً داراى پنج وقت مى‌باشند كه به ملاحظه درك و عدم درك هر دو وقوف يا يكى از آنها در وقت اختيارى يا اضطرارى مفرداً و مركباً و به ملاحظه ترك آنها از روى عمد يا جهل يا نسيان صور زيادى متصوّر است كه از آنها دوازده صورت كه ممكن است مورد ابتلاء واقع شوند بيان مى‌گردند:

صورت اول: هيچ يك از دو وقوف را به هيچ نحو درك نكند، كه در اين صورت بدون اشكال حجّ او باطل است و لازم نيست باقى اعمال حجّ فاسد شده را بجا آورد، بلكه بايد نيّت را به عمره مفرده برگرداند و با همان احرام عمره مفرده انجام دهد تا از احرام خارج شود؛ و احتياط آن است كه اگر گوسفند يا شتر همراه دارد آن را قربانى كند؛ و مى‌تواند بلكه مستحب است با حجاج در منى به حال احرام بماند و بعد اعمال عمره مفرده را بجا آورد و از احرام خارج شود، و در اين صورت اگر دو وقوف را از روى عمد ترك كرده است بايد در سال بعد حجّ را بجا آورد؛ و اگر حجّ او حجّ تمتع بوده است، بايد عمره تمتع را نيز در سال بعد اعاده نمايد؛ و در همه صورتهاى بعدى كه حكم به بطلان حجّ مى‌شود اين دستور جارى است.