فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٥٩ - حجة الإسلام آفاقى و حجة الإسلام مكى

حجّ إفراد انجام دهند يا حجّ قِران.

٢٢- اگر كسى شك كند كه محل سكونتش داخل حدّ مزبور است يا خارج از آن، بايد تحقيق و فَحص كند؛ و اگر تحقيق و فَحص ممكن نباشد، واجب است احتياط كند، يعنى حجّ آفاقى و حجّ مكّى- هر دو- را انجام دهد.

٢٣- كسى كه يك وطن در داخل حدّ حجّ إفراد و حجّ قِران و يك وطن در خارج از آن حدّ دارد، اگر سكونتش در يكى از آن دو وطن بيشتر از ديگرى باشد، بايد طبق وظيفه مربوط به آنجا عمل كند؛ و اگر سكونتش در هر دو وطن بطور مساوى باشد و در هر دو جا در يك سال مستطيع شود، بين دو وظيفه- حجّ إفراد يا قِران و حجّ تمتع- مخيّر است؛ اگرچه اختيار نمودن حجّ تمتع افضل است؛ اما اگر در يكى از آن دو وطن پيش‌تر مستطيع شود، لازم است به حكم همانجا عمل كند.

٢٤- كسى كه اهل مكّه معظّمه بوده و مدتى به جاى ديگر رفته و سپس برگشته است، جائز است به قصد حجّ تمتع از ميقات احرام ببندد، ولى در انجام حجّ بين وظيفه آفاقى- حجّ تمتع- و وظيفه مكّى- حجّ إفراد و حجّ قِران- مخيّر مى‌باشد.

٢٥- كسى كه وظيفه او حجّ آفاقى است- يعنى محل سكونت او شانزده فرسخ شرعى يا بيشتر از مكّه معظّمه فاصله دارد- اگر بعد از تحقق استطاعت و وجوب حجّ تمتع بر او، مقيم مكّه معظّمه شود، بايد حجّ تمتع بجا آورد، چه به قصد توطّن مقيم شود و چه به قصد مجاورت، و لو اقامت او بيش از دو سال باشد؛ ولى اگر بعد از اقامت در مكّه معظّمه مستطيع شود، وظيفه او نسبت به حجّ منقلب به وظيفه اهل مكّه معظّمه مى‌شود، وبايد به وظيفه اهل مكّه معظّمه حجّ بجا آورد.

ولى كلام در مقدار مدتى است كه انقلاب به آن محقق مى‌شود، بنابر اقوى- همچنانكه مشهور گفته‌اند- اگر اقامت به قصد مجاورت باشد، با دخول در سال سوم انقلاب وظيفه محقق مى‌شود؛ ولى اگر اقامت به قصد توطّن باشد، بعد از قصد توطّن انقلاب وظيفه محقق مى‌شود، و استطاعت از مكّه معظّمه كفايت مى‌كند، پس در اين فرض حصول استطاعت از شهر خود او شرط نمى‌باشد.