تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٦٣ - سوره التكوير(٨١) آيات ١٠ تا ١٩
قيامت آن را گشاده سازند پس بايد كه مرد نظر كند در آنچه املا مىكند در صحيفه خود و از نشر آن انديشه كند، و در نقل آمده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بام سلمه گفت
يحشر الناس عراة حفاة
مردمان را تن برهنه و پا برهنه حشر كنند او گفت كيف النساء زنان چه حال داشته باشند فرمود
شغل الناس يا ام سلمه
مردمان همه مشغول باشند و بحال يكديگر نپردازند گفت: (ما شغلهم) چه چيز مشغول ساخته باشد ايشان را فرمود
نشر الصحف فيها مثاقيل الذر و مثاقيل الخردل
گشودن نامهاى اعمال كه در او نوشته باشد عملى كه مقدار مورچه خرد باشد و دانه خردل كه كوچكترين دانها است يعنى هيچ چيز از عمل فرو گذاشت نشده باشد، و گويند مراد بنشر صحف تفريق آنست ميان اصحاب آن يعنى نامها را ميان مردمان پراكنده سازند و همه كس نامه خود را بردارد، و از مرثد بن و داعه روايت است كه پيغمبر فرمود كه چون روز قيامت باشد صحف از زير عرش پران شوند پس صحيفه مؤمن در دست او آيد و در آن نوشته باشد كه فِي جَنَّةٍ عالِيَةٍ و صحيفه كافر در دست او و در آن مكتوب باشد فِي سَمُومٍ وَ حَمِيمٍ و اين صحيفه غير صحف اعمال باشد.
(١١)- وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ و آن گاه كه آسمان بركنده شود [١] و از روى يكديگر كشيده شود مانند بركندن پوست از مذبوح و برداشتن پرده از روى چيزى و بعد از آن آن را درهم پيچند:
(١٢)- وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ و آن گاه كه دوزخ افروخته شود بيشتر از پيشتر، و گويند تافته شدن آن بغضب خداى و خطاياى بنى آدم شود، و حفص بتشديد (عين) خوانده بجهت مبالغه يعنى بسيار تافته شود.
(١٣)- وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ و آن گاه كه بهشت نزديك گردانيده شود بدوستان خداى براى دخول كقوله تعالى وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ و گويند كه نعم بهشت را نزديك آورند و بمؤمنان و كافران نمايند تا سرور مؤمنان زياده شود و حسرت اهل دوزخ مضاعف گردد و جواب شروط مذكوره اين است كه:
(١٤)- عَلِمَتْ نَفْسٌ ما أَحْضَرَتْ بداند هر نفسى آنچه حاضر كرده باشد از خير و شر، و گويند كه أَحْضَرَتْ بمعنى وجدت حاضرا است چون احمدت كه بمعنى وجدت محمودا يعنى بداند نفس آنچه حاضر بايد كرد نزد خود از عمل نيك و بد مراد آنست كه تا آدمى اين
[١] متبادر از لفظ سماء در اين آيه شريفه همين قبه نيلگونيست كه بالاى سر ما ديده ميشود و در روز قيامت همچون پرده برداشته شود و اما كيفيت برداشتن اين پرده كه آيا بكلى نابود ميشود و يا در هم پيچيده ميگردد پس بطور يقين براى ما معلوم نيست.