تا او را چهار ميخ بزنند در آن حال گفت (رب ابن لى عندك بيتا فى الجنة) خداى درهاى آسمان گشوده و جاى او را در بهشت بر او نمود و از فرعون و قومش خلاصى داد و پيش از آنكه او را عذاب نمايند قبض روح او نموده به بهشتش رسانيد، و چون قبيله عاد و ثمود و فرعون در نهايت كفر و عناد بودند و متصف بطغيان و فساد از اينجهت بعد از اين ميفرمايد كه:

(١١)- الَّذِينَ‌ و اين مجرور المحل است صفت عاد و ثمود و فرعونست، و مى‌تواند كه منصوب يا مرفوع المحل باشد بر ذم و بر هر تقدير مراد آنست كه اين هر سه گروه آنانند كه بجهل و غوايت‌ طَغَوْا از حد بندگى در گذشتند و بر انبياء تجبر و تكبر نمودند فِي الْبِلادِ در شهر هايى كه حاكم بودند.

(١٢)- فَأَكْثَرُوا پس بسيار كردند فِيهَا الْفَسادَ در آن شهرها تباهيرا كه آن قتل مردمان بود بغير حق و غصب اموال ايشان و غير آن از انواع تعدى و چون كفر و ظلم ايشان بسر حد افراط رسيد و مستوجب عذاب گشتند.

(١٣)- فَصَبَّ عَلَيْهِمْ‌ پس بريخت بر ايشان‌ رَبُّكَ‌ پروردگار تو سَوْطَ عَذابٍ‌ تازيانه عذاب را مراد احاطه انواع مختلفه عذابست و اصناف مختلفه عقاب بر ايشان چه اصل سوط خلطست و تسميه جلد بآن بجهت آنست كه آن مخلوط الطاقاتست و بعضى از آن ملاصق بعضى ديگر پس حقيقت معنى آنست كه فرو گرفت ايشان را انواع عقوبت دنيا و آخرت، گويند كه مراد بسوط عذاب عذاب دنيا است و ذكر آن باين عنوان بجهت اشعار است بر آنكه عذاب دنياى ايشان نسبت بعذاب آخرت نسبت ضرب تازيانه است بضرب شمشير، و عمرو بن عبيد روايت كرده كه حسن بصري چون باين آيه رسيد گفت ان عند اللَّه أسواطا كثير. فأخذهم بسوط منها يعنى نزد خدا انواع بسيار است از عذاب و نكال پس ايشان را بگرفت بيكنوع از آن و چون سوط آلت ضرب است كه نوعى از عذاب است آن را استعاره نموده براى عذاب، بعد از آن بجهت تهديد اهل كفر و عناد خطاب بحبيب خود صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ميكند كه:

(١٤)- إِنَّ رَبَّكَ‌ بدرستى كه آفريدگار تو لَبِالْمِرْصادِ هر آينه در گذرگاه است و در موضع ترقب يعنى هم چنان كه كسى كه در مرصاد نشسته مترصد گذرندگانست و هيچ چيز از او فوت نميشود از حق سبحانه نيز چيزى فوت نميگردد از افعال و اقوال بندگان بلكه همه آن را مى‌بيند و مى‌شنود اصلا پوشيده و پنهان نيست و همه را بر وفق آن جزاء خواهد داد پس ذكر مرصاد تمثيل است براى ارصاد او سبحانه كفار و عصات را بعذاب و عقاب، و از صادق صلوات اللَّه عليه منقول است كه مرصاد قنطره‌ايست بر صراط كه از آن نگذرد كسى كه ظلم كرده باشد بر بنده‌اى از بندگان‌