(٣٣)- وَ كَواعِبَ‌ و ايشان را است دختران نار پستان‌ أَتْراباً همزادن و مساوى و مشاكل يكديگر در سن و خلقت و قامت و صورت، يا بمقدار ازواج خود در حسن صورت و سن، و در بعضى تفاسير آمده كه زنان شانزده ساله باشند و مردان سى و سه ساله، و در اغلب تفاسير آمده كه همه اهل جنت از مردان و زنان سى و سه ساله خواهند بود.

(٣٤)- وَ كَأْساً و مر ايشانراست جامها دِهاقاً پر از شراب، يا كاسهاى پى در پى و آن در اصل لغت بمعنى شدت ضغطه است.

(٣٥)- لا يَسْمَعُونَ فِيها نميشنوند در بهشت‌ لَغْواً سخنان بيهوده باطل‌ وَ لا كِذَّاباً و نه دروغى، و گفته‌اند كه نشنوند در شرب خمر بهشت سخن عبث و دروغ بخلاف شاربان خمر دنيا كه در مجلس ايشان هذيان و عربده و خلاف و جدال بسيار بود، شعبى از قتاده روايت كرده است و قتاده از حسن كه او گفت من از ابن عباس شنيدم كه ميگفت مراد از لِلْمُتَّقِينَ‌ كه در عم است على ابن ابى طالب صلوات اللَّه عليه است پس ابن عباس سوگند ياد فرمود كه و اللَّه هو سيد من اتقى اللَّه و خافه بخدا سوگند ميخورم كه على بن ابى طالب عليه السّلام مهتر و بهتر هر متقى است و سرور هر- رستگارى است.

(٣٦)- جَزاءً پاداش داده شده‌اند اين متقيان بنعم مذكوره پاداش دادنى‌ مِنْ رَبِّكَ‌ از نزد پروردگار تو بمقتضى وعده‌ عَطاءً اين بدل‌ جَزاءً است يعنى جزاء داده شده‌اند عطيه و بخششى را از نزد خدا، يا مفعول فعل محذوف است يعنى عطا فرموده حق سبحانه ايشان را عطائى‌ حِساباً وافى و كافى و پسنديده يا بر حسب اعمال ايشان، و قوله:

(٣٧)- رَبِّ السَّماواتِ‌ بدل‌ رَبِّكَ‌ است يعنى جزاء داده شده‌اند بنعم مذكور، از نزد پروردگار آسمانها وَ الْأَرْضِ‌ و زمينها وَ ما بَيْنَهُمَا و آنچه ميان آنها است از مخلوقات‌ الرَّحْمنِ‌ خداى بزرگ بخشايش‌ لا يَمْلِكُونَ‌ مالك نباشند اهل آسمان و زمين‌ مِنْهُ‌ از او سبحانه‌ خِطاباً سخن گفتن را، يعنى قادر نباشند بر آنكه با وى سخن گويند يا زبان بشفاعت بگشايند مگر بدستورى او سبحانه يا قدرت نداشته باشند بر آنكه زبان اعتراض بگشايند بر ثواب و عقاب او زيرا كه همه مملوك على الاطلاقند و مملوك مالك نيست بر آنكه اعتراض كند بر مالك خود.

(٣٨)- يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ‌ روزى كه بايستد روح‌ وَ الْمَلائِكَةُ و بايستند فرشتگان‌ صَفًّا در حالتى كه صف زدگان باشند، روح فرشته‌ايست موكل بر ارواح، و در معالم آورده‌