تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٠٠ - سوره الإنسان(٧٦) آيات ١ تا ٩
خود را اجرت داد كه شب تا صباح نخلستانى را آب دهد باندكى از جو پس آن حضرت همه شب آب كشيد و نخلستان را آب داد چون روز شد آن جو را قبض فرمود و ثلث آن را آرد كرد و از آن طعامى پختند كه آن را حريره گويند چون پخته شد مسكينى بيامد و طعام طلب نمود آن را باو دادند پس ثلث ديگر را برداشتند و از آن طعامى راست كردند يتيمى آمد و سؤال كرد آن را باو اطعام كردند بعد از آن ثلث ديگر بپختند اسيرى از اهل شرك بيامد و طلب طعام كرد آن را باو دادند و در همه روز و شب به گرسنگى بسر بردند و هيچ نخوردند حقتعالى اين سوره را در حق ايشان انزال فرمود، و على ابن ابراهيم از پدر خود نقل نموده كه عبد اللَّه بن ميمون از ابو عبد اللَّه صلوات اللَّه عليه روايت كرد كه آن حضرت فرمود كه
كان عند فاطمه عليها السلام شعير أ فجعلوه عصيدة فلما انضجوها و وضعوها بين أيديهم جاء مسكين فقال المسكين رحمكم اللَّه فقام علي عليه السّلام فاعطاه ثلثها فلم يلبث ان جاء يتيم فقال رحمكم اللَّه فقام على عليه السّلام فاعطاه ثلثها ثم جاء أسير فقام الاسير رحمكم اللَّه فاعطاه على عليه السّلام الثلث الباقى و ما ذاقوها فانزل اللَّه سبحانه الآيات فيهم
يعنى بنزد فاطمه عليها السلام اندكى جو بود آن را عصيده ساختند و چون پخته شد نزد خود نهادند كه تناول كنند مسكينى آمد و گفت خداى شما را رحمت كند أمير المؤمنين عليه السّلام برخاست و ثلث آن را باو داد و در عقب آن يتيمى آمد و گفت خداى بر شما رحمت كند آن حضرت ثلث آن را باو عطا فرمود و در پس ايشان اسيرى [١] در رسيد و گفت رحمكم اللَّه شاه اولياء آن ثلث باقيرا باو عطا فرمود و هيچ چيز از آن نه چشيدند حق سبحانه اين آيات در شأن ايشان فرو فرستاد بعد از آن ابو عبد اللَّه عليه السّلام فرمود كه
هى جارية فى كل مؤمن فعل ذلك اللَّه عز و جل
اين آيات جاريست در حق هر مؤمنى كه بر مسكين و يتيم و اسير اطعام نمايد خالصا للَّه و تقربا الى اللَّه، و أبو المؤيد خوارزمى در مناقب خود اين كلمات را نقلكرده بر طريقى كه در روايت أول مذكور شد، و در صحيحين نيز مسطور است و اين روايات دالند بر آنكه اين سوره مدنى است نه مكى و ابو حمزه ثمالى نيز در تفسير خود آورده كه حدثنى حسن
[١] پوشيده نماند كه اين روايت يعنى روايتى كه على بن ابراهيم قمى در تفسير خود از امام صادق عليه السلام نقل نموده اصلا متعرض بيمارى حسنين عليهما السلام و نذر امير المؤمنين و فاطمه عليهما السلام نشده و نيز نسبت به اينكه آن آرد جو را از كجا و چگونه بدست آوردند و چند قرص نان تهيه نمودند تعرض ندارد و روايت مزبور دلالت دارد بر آنكه اطعام مسكين و يتيم و اسير در يك شب و يك وقت واقع شد نه در سه شب متواليا پس چنان كه مشاهده ميشود اين روايت از چند جهت مخالفست با روايات متواتره كه از طرف عامه و خاصه رسيده است و علاوه دلالت بر عظمت و اهميت اين اطعام و مزيت و خصوصيت مهمى كه مناسب با آيات سوره مباركه هل اتى و دال بر فضيلت اهل بيت باشد ندارد پس در تفسير اين آيات و بيان شأن نزول آنها بايد ما از اين روايت رفع يد نموده و بهمان روايات متواتر متمسك شويم.