روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٨٨ - يك كفرورزى
اگر گمراه شد و هدايت نيافت، ضرر گمراهى نيز به خودش مىرسد؛ امّا رسول، تنها مأمور ابلاغ رسالت و دعوت الهى است و ديگر ضامن هدايت مردم نيست.
افزون بر نفى وكالت از پيامبر خدا (ص)، در برخى آيات «حفيظ بودن»[١] ايشان بر اعمال و رفتار مشركان نيز نفى شده است[٢]. آيه زير، نمونهاى از اين دسته از آيات است:
(وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا وَ ما جَعَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ.[٣]
و اگر خدا مىخواست آنان شرك نمىآوردند، و ما تو را بر ايشان نگهبان نكردهايم و تو وكيل آنان نيستى!).
نفى حفاظت در آيه ٢٢ سوره غاشيه نيز با عبارت: (لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ) بيان شده است. كلمه «مصيطر» در اصل، «مسيطر» از «سطر» به معناى رقيب، حافظ، و مسلط بر شىء است كه به آن شىء توجه كند و احوالش را زير نظر بگيرد و عملش را بنويسد.[٤]
در برخى ديگر از آيات، اينكه هدايت افراد به دست پيامبر (ص) باشد نيز، نفى شده است.[٥] روشن است كه منظور از هدايت در اين آيات، «ارائه طريق» نيست؛ چرا كه ارائه راهكار، وظيفه اصلى پيامبر (ص) است و بدون استثنا، راه را به همه نشان مىدهد؛[٦] بلكه منظور از هدايت «ايصال به مطلوب» و رسانيدن به سرمنزل مقصود است. اين، تنها كار خداست كه بذر ايمان را در دلهاى آماده بپاشد.[٧] آيه (لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ)[٨] از جمله اين آيات است كه طبق نظر
[١]. فرق« حفيظ» با« وكيل» در اين است كه حفيظ به كسى مىگويند كه از شخص يا چيزى مراقبت مىكند و او را از زيان و ضرر، نگاه مىدارد؛ اما وكيل به كسى مىگويند كه براى جلب منافع براى كسى تلاش و كوشش مىنمايد( ر. ك: تفسير نمونه، ج ٥، ص ٣٩٢).
[٢]. ر. ك:( قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ)( سوره انعام، آيه ١٠٤). نيز، ر. ك: سوره نساء، آيه ٨٠؛ سوره هود؛ آيه ٨٦.
[٣]. سوره انعام، آيه ١٠٧.
[٤]. لسان العرب، ج ٤، ص ٣٦٣؛ قاموس قرآن، ج ٣، ص ٢٦٧.
[٥]. ر. ك:( لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ)( سوره بقره، آيه ٢٧٢). نيز، ر. ك: سوره يونس، آيه ٤٣؛ سوره نمل؛ آيه ٨١؛ سوره نحل؛ آيه ٣٧؛ سوره زخرف، آيه ٤٠؛ سوره روم، آيه ٥٣؛ سوره قصص، آيه ٥٦.
[٦].( ... إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ)( سوره شورا، آيه ٥٢).
[٧]. تفسير نمونه، ج ١٦، ص ١١٦. نيز، ر. ك: ترجمه تفسير الميزان، ج ١٦، ص ٧٨ و ج ٢٠، ص ٥١٢.
[٨]. سوره بقره، آيه ٢٧٢.