روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١١٢ - ب - نتيج جهاد
روزى بندگان خداست، ثانياً آنچه در راه خدا انفاق شود، عوض خواهد داشت:
(قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ يَقْدِرُ لَهُ وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ.[١]
بگو: پروردگارم روزى را براى هر كس بخواهد وسعت مىبخشد، و براى هر كس بخواهد تنگ [و محدود] مىسازد و هر چيزى را [در راه او] انفاق كنيد، عوض آن را مىدهد و او بهترين روزىدهندگان است!).
وعده خداوند به قرار دادن جايگزين براى مال انفاق شده و نيز يادآورى اينكه او بهترين روزىدهندههاست، دربردارنده نوعى تشويق به انفاق و موجب آسان شدن سختى آن خواهد بود. افزون بر جبران سرمايه انفاق شده، در آياتى كه از قرض دادن به خداوند سخن به ميان آمده است[٢]- كه به نظر مفسّران،[٣] تعبيرى كنايى و لطيف از انفاق و صدقه دادن است-، از بازگشت چند برابر آن به انفاقگر خبر داده است. همچنين از آياتى كه با تعبير «يُوَفَّ إلَيكُم»، از بازگشت بدون كم و كاست مال انفاق شده خبر مىدهد،[٤] آسان شدن انفاق در پرتو توجّه به جبران آن، قابل برداشت است.
با عنايت به اين گونه آيات، مىتوان نتيجه گرفت كه بيان موارد جايگزين در ناكامىها و دشوارىهاى كنونى، مانع از پندار هدر رفتن تلاشهاى شخص و آسان شدن سختىهاى پيشرو مىگردد.
ب- نتيج جهاد
جهاد و حضور در ميدان جنگ به دليل آن كه داراى سختىها و رنجهاى فراوانى است، خود از عوامل فشار روانى به شمار مىرود. اين سختىها در اين جا مورد بحث نيست؛ بلكه فشار روانىِ حاصل از شكست و فقدان پيروزى در ميدان جنگ،
[١]. سوره سبأ، آيه ٣٩.
[٢].( مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ)( سوره بقره، آيه ٢٤٥). نيز، ر. ك: سوره حديد، آيه ١١ و ١٨؛ سوره تغابن، آيه ١٧.
[٣]. مجمع البيان، ج ٢، ص ٦٠٧، ج ١٠، ص ٤٥٣.
[٤].( ... وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ)( سوره بقره، آيه ٢٧٢)؛ وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ)( سوره انفال، آيه ٦٠). البته در صورتى كه مراد، پاداش اخروى باشد، اين آيات، مربوط به تقويت« پاداش- انتظارى» خواهد بود.