روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١١٧ - ١ تقويت با«تبديل مشكل»

فصل سوم: تقويت‌هاى تبديلى‌

گاه براى تضعيف اثرگذارى مشكل، از روش «تبديل» استفاده مى‌شود. مراد از اين روش، ايجاد تغيير در يكى از ابعاد مشكل است. يك موقعيت دشوار مى‌تواند چهار بُعد داشته باشد: يكى خودِ مشكل، ديگرى معنا و فلسفه مشكل، سوم مرجع و نقطه بازگشت مشكل و چهارم منظر و محلّ توجّه فرد هنگام مشكل. هر يك از اينها در شرايط خاصى مى‌توانند بر گستره فشار روانى انسان بيفزايد؛ امّا با تغيير و تبديل هدفمند در هر يك از ابعاد چهارگانه، مى‌توان دامنه فشار روانى را كاهش داد و بر تقويت توان افزود. بنا بر اين، «تبديل مشكل»، «تبديل معنا»، «تبديل مرجع» و «تبديل منظر»، از عوامل توان‌افزايى است كه در ادامه به توضيح و تبيين آنها مى‌پردازيم.

١. تقويت با «تبديل مشكل»

مراد از اين روش، تقويت روحيه شخص اندوهناك به وسيله تبديل كردن اندوه مذموم و بى‌ارزش به اندوه ممدوح و ارزشمند است. غم و اندوه، ذاتاً بد يا خوب نيست؛ بلكه به لحاظ متعلّقش گاهى خوب و گاهى بد است. چنانچه عناوين ديگرى چون: «طمع»، «خوف» و «فرح» نيز متناسب با متعلّقشان گاه پسنديده و گاه ناپسند مى‌شوند. اندوه اگر به خاطر از دست دادن مقامى دنيوى و منفعتى مادى باشد، ناپسند، بى‌فايده و يأس‌آور است. از اين رو در آيات فراوانى، مؤمنان و اولياى الهى، از چنين اندوهى، منزّه معرفى شده‌اند، همچنان كه از خوف و هراس نسبت به آنچه‌