روى مى‌گردانند، در حالى كه [از قبول حق‌] اعراض دارند؟ اين عمل آنها، به خاطر آن است كه مى‌گفتند: «آتش [دوزخ‌]، جز چند روزى به ما نمى‌رسد». اين افترا آنها را در دينشان مغرور ساخت [و گرفتار انواع گناهان شدند])

يهوديان معتقد بودند كه ارتباط ويژه‌اى با پروردگار دارند تا آن جا كه خود را فرزندان خدا مى‌ناميدند[١] و به همين دليل براى خود، مصونيتى در مقابل مجازات الهى قائل بودند. چنين پندارى موجب شد كه از پذيرش حكم الهى خوددارى كنند و از حق، روى‌گردان شوند. چنانچه در جاى ديگر اين توهّم يعنى تماس موقّت با آتش قيامت، نشان از سبك شمردنِ سنگين‌ترين گناهان يعنى تحريف و بدعت و ارتكاب آنها توسط اين قوم دانسته شده است:

فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَ وَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ‌ وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ‌[٢]

پس واى بر آنها كه نوشته‌اى با دست خود مى‌نويسند، سپس مى‌گويند: «اين، از طرف خداست». و گفتند: «هرگز آتش دوزخ، جز چند روزى، به ما نخواهد رسيد»).

كوچك ديدن سختىِ عذاب الهى در نظر اهل كتاب، با وجود غير واقعى بودنش، موجب شد كه عذاب الهى را قابل تحمّل ببيند. لذا مرتكب بزرگ‌ترين گناهان شدند، امّا در قيامت، هنگامى كه اندازه واقعى عذاب الهى و زمان طولانى آن برايشان روشن شد، ديگر اين كوچك‌پندارى آنان دردى را دوا نخواهد كرد.

ب- تقليل كيفى‌

خداى سبحان براى تقويت روحيه مسلمانان و بالا بردن آستانه تحمّلشان در برابر آزار و اذيت اهل كتاب، از ناچيز بودن اين اذيت‌ها خبر مى‌دهد:

(لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ.[٣]

[١]. نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ‌( سوره مائده، آيه ١٨).

[٢]. سوره بقره، آيه ٧٩ و ٨٠.

[٣]. سوره آل عمران، آيه ١١١.