كلمه «عين» در مورد خداى تعالى به معناى مراقبت و كنايه از نظارت است، و استعمال جمع اين كلمه يعنى كلمه «اعين» براى فهماندن كثرت مراقبت و شدّت آن است.[١] طبق نظر برخى مفسّران، مراد از «حكم پروردگار»- كه پيامبر (ص) مأمور به صبر بر آن گشته-، تبليغ دين و به انجام رساندن رسالت الهى است؛[٢] امّا گروهى معتقدند كه منظور، مهلت و سپس عذابى است كه در آيه پيش براى دشمنان وعده داده شده است؛ يعنى در انتظار باش تا عذاب الهى، دامانشان را بگيرد.[٣] عدّه‌اى نيز ميان هر دو احتمال جمع نموده و گفته‌اند كه مراد، هم حكم خدا در باره پيامبر (ص) يعنى دعوت به حق است،[٤] و هم حكم خدا در مورد عذاب دشمنان.

در هر صورت، خداوند متعال در اين آيه، ابتدا پيامبرش را به پايدارى و شكيبايى سفارش نموده و سپس اين دستور را با بيان اين‌كه پيوسته همه شئون او را زير نظر دارد و لحظه‌اى از وى غافل نيست، تأكيد و تعليل نموده است.[٥] بنا بر اين، توجّه به نظارت خدا آن هم با تعبير بسيار لطيف‌ «فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا»- كه هم حاكى از علم و آگاهى پروردگار است، و هم اين‌كه مشمول حمايت كامل و لطف اوست-، عاملى براى افزايش صبر و تحمّل به شمار رفته است.

اين تعبير در دو جاى ديگر خطاب به نوح (ع) نسبت به ساخت كشتى‌[٦] و در آيه‌اى ديگر نسبت به حركت كشتى او بر روى آب نيز وارد شده است.[٧] همچنين در مقام بيان منّت‌هاى خدا بر موسى (ع)، شبيه به اين مضمون به كار رفته است.[٨]

از ديگر نمونه‌هاى نگاه تشريفى خدا به پيامبر (ص)، در جريان انذار نزديكان‌

[١]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٠، ص ٣٣٦.

[٢]. تفسير نمونه، ج ٢٢، ص ٤٦٦؛ التبيان فى تفسير القرآن، ج ٩، ص ٤١٩؛ التحرير و التنوير، ج ٢٧، ص ٩٢.

[٣]. ترجمه جوامع الجامع، ج ٦، ص ١٥٥؛ تفسير الصافى، ج ٥، ص ٨٣؛ الكشّاف، ج ٤، ص ٤١٥.

[٤]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٩، ص ٣٦؛ ترجمه مجمع البيان، ج ٢٣، ص ٣٦٧.

[٥]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٩، ص ٣٧.

[٦].( وَ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا وَ لا تُخاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ‌)( سوره هود، آيه ٣٧)؛( عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَ لا تُخاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ)( سوره مؤمنون، آيه ٢٧).

[٧].( تَجْرِي بِأَعْيُنِنا جَزاءً لِمَنْ كانَ كُفِرَ)( سوره قمر، آيه ١٤).

[٨].( أَنِ اقْذِفِيهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَ عَدُوٌّ لَهُ وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي وَ لِتُصْنَعَ عَلى‌ عَيْنِي‌)( سوره طه، آيه ٣٩).