كارى كه در اين آيه صورت گرفته، اين است كه «خود- فراموشى» به معناى نسبت دادن فراموشى به خويشتن، به «خدا- يادآورى» يعنى يادكرد از سوى خداوند، تبديل شده است.

همچنين هنگامى كه زبان مباركش را به عجله براى خواندن آيات حركت مى‌داد، اطمينان مى‌دهد[١] كه به هيچ وجه نگران مباش! آن كس كه اين وحى را نازل كرده، در تمام مراحل، نگهبان آن است؛ زيرا جمع كردن آنچه به تو وحى مى‌شود در سينه تو،[٢] به طورى كه چيزى از معانى آن از قلبت محو نشود، و قرائت آن بر تو و حتّى تبيين و تفصيل معانى آن، همه به عهده ماست، و هيچ يك از اينها از ما فوت نمى‌شود تا تو عجله كنى و قبل از خواندن ما آن را بخوانى:[٣]

(لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ‌\* إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ‌\* فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‌\* ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ.[٤]

زبانت را به خاطر عجله براى خواندن آن (قرآن) حركت مده؛ چرا كه جمع كردن و خواندن آن، بر عهده ماست! پس هر گاه آن را خوانديم، از خواندن آن پيروى كن. سپس بيان آن [نيز] بر عهده ماست).

درست مانند دانش‌آموز و دانشجويى كه به هنگام تدريس استاد، در هراس است كه نكند مطالب، فراموش شود و تلاش در ضبط و نوشتن آن مى‌نمايد؛ ولى از طرف معلّم، تضمين مى‌شود كه مباحث در اختيار او قرار گيرد، و احتياجى به نوشتن و ضبط ندارد.[٥] بنا بر اين، تقويت خدا- يادآور، روشى بود كه در آيات فوق موجب زدودن نگرانى پيامبر خدا (ص) از فراموشىِ آيات الهى و حصول اطمينان نسبت به حفظ و خاطرسپارى آن گرديد.

[١]. آوردن« إن» و تكرار آن، دال بر تأكيد است.

[٢]. برخى آن را به جمع و پيوسته كردن اجزاى آن به يكديگر، معنا كرده‌اند( ترجمه تفسير الميزان، ج ٢٠، ص ١٧٥).

[٣]. اين معنا در تفسير الميزان به عنوان قولى آمده كه علامه با عبارت« لا يخلو من بعد» آن را دور از فهم دانسته است( الميزان فى تفسير القرآن، ج ٢٠، ص ١١٠).

[٤]. سوره قيامت، آيه ١٦- ١٩.

[٥]. برگرفته از مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى، ج ٤( نبوّت)، ص ٣٤٨.