در دو فعل «لَتُبْلَوُنَّ» و «لَتَسْمَعُنَّ» «لام» به كار رفته، براى قسم است. از طرفى، فعل مضارع همراه با نون تأكيد، هنگامى كه در جواب قسم بيايد معناى استقبال مى‌دهد.[١] بنا بر اين، مى‌توان گفت خداوند با يادآورى به اين كه مؤمنان در مال و جان خويش در آينده، مورد آزمايش قرار خواهند گرفت، در حقيقت به آنان مى‌فهماند كه بايد براى چنين امرى آماده باشند. همان گونه كه هدف از آگاه كردن مسلمانان به آزار و اذيت مخالفان پيش از وقوع آن، آماده‌سازى آنان است تا با برخورد ناگهانى، تاب و تحمّل خويش را از دست ندهند و بتوانند در مقابل اين اذيت‌ها صبر پيشه كنند.[٢] از اين رو در پايان آيه، آنان را به صبر همراه با تقوا، تشويق نموده است.

بيان ابتلاى حتمى اهل ايمان به ترس و گرسنگى و زيان مالى و جانى و كمبود محصول- كه در آيه ديگرى با تعبير «لَنَبْلُوَنَّكُمْ» آمده است- نيز از اين باب و به جهت مهيّا ساختن مؤمنان براى چنين آزمون‌هاى سختى است:

(وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ.[٣]

و قطعاً همه شما را با چيزى از ترس، گرسنگى، و كاهش در مال‌ها و جان‌ها و ميوه‌ها، آزمايش مى‌كنيم و بشارت ده به صبرپيشگان).

لذا همچنان كه در پايان اين آيه، صبر پيشگان مورد بشارت الهى واقع شده‌اند، در دو آيه پيش از آن هم مؤمنان به استعانت از صبر و نماز سفارش شده‌اند.[٤] چينش آيات يادشده، بيانگر آن است كه تقويت توان كنونى از طريق آگاهى از مشكلات آينده، صورت مى‌گيرد.[٥]

دو. تغيير قبله‌

موقعيت دشوار ديگرى كه آگاهى از آن، قبل از وقوعش، پيامبر (ص) را براى تحمّل پيامدهاى آن آماده ساخته است، جريان تغيير قبله از بيت المقدس به كعبه است.

[١]. التحرير و التنوير، ج ٥، ص ٢٠٧.

[٢]. تفسير راهنما، ج ٣، ص ١٧٧.

[٣]. سوره بقره، آيه ١٥٥.

[٤].( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ‌)( سوره بقره، آيه ١٥٣).

[٥]. ر. ك: ترجمه تفسير الميزان، ج ١، ص ٥٣٠.