دعاى هود (ع) و نوح (ع) در جريان تكذيب‌گرى و اتهام‌زنى قومشان،[١] دعاى يونس (ع) هنگام گرفتار شدن در شكم ماهى،[٢] دعاى زكريا (ع) وقتى از بدون وارث ماندن خويش نگران شد،[٣] دعاى موسى (ع) هنگام دريافت مأموريت الهى‌[٤] و نيز گرفتارى در شرّ ظالمان و پس از جريان كشتن يكى از فرعونيان و فرار از مصر،[٥] دعاى آسيه (سلام الله عليها) به هنگام گرفتار شدن در ظلم فرعون،[٦] و دعاى اصحاب كهف پس از پناه گرفتن در غار و فرار از جوّ بت‌پرستى و گناه.[٧] نقل اين دعاها در گرفتارى‌هاى گوناگون و شرايط دشوار، بيانگر تأثير و نقش دعا و نيايش با پروردگار در آسان‌تر شدن مشكلات و كاهش فشارهاى روانىِ حاصل از آن است.

در باره نقش دعا در توان‌افزايى از لحاظ متعلّق و موضوع درخواست، مى‌توان به سه مورد اشاره نمود. مورد اوّل، دعاى ساحران ايمان آورنده به موسى (ع)، به جهت برخوردارى از صبر و بردبارى در برابر شكنجه‌هاى فرعون است كه در اين آيه به آن اشاره شده است:

(قالُوا إِنَّا إِلى‌ رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ‌\* وَ ما تَنْقِمُ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِآياتِ رَبِّنا لَمَّا جاءَتْنا رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَيْنا صَبْراً وَ تَوَفَّنا مُسْلِمِينَ.[٨]

[١].( وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى‌ قَوْمِهِ فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ أَ فَلا تَتَّقُونَ‌ قالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِما كَذَّبُونِ)( سوره مؤمنون، آيه ٢٣ و ٢٦)؛ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنا وَ قالُوا مَجْنُونٌ وَ ازْدُجِرَ( فَدَعا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ)( سوره قمر، آيه ١٠).

[٢].( وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنادى‌ فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ‌)( سوره انبيا، آيه ٨٧).

[٣]. وَ زَكَرِيَّا إِذْ نادى‌ رَبَّهُ رَبِّ لا تَذَرْنِي فَرْداً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوارِثِينَ()( سوره انبيا، آيه ٨٩؛ سوره مريم، آيه ٣).

[٤].( اذْهَبْ إِلى‌ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى‌ قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي‌ وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي‌ وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي‌ يَفْقَهُوا قَوْلِي‌ وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي‌ هارُونَ أَخِي‌ اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي‌ وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي‌)( سوره طه، آيه ٢٤- ٣٢).

[٥]. قالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ‌ قالَ رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيراً لِلْمُجْرِمِينَ‌ فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً يَتَرَقَّبُ قالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ‌ فَسَقى‌ لَهُما ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ فَقالَ رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ( سوره قصص، ١٦، ١٧، ٢١ و ٢٤).

[٦].( وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ وَ نَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ وَ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ‌)( سوره تحريم، آيه ١١).

[٧].( إِذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إِلَى الْكَهْفِ فَقالُوا رَبَّنا آتِنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَ هَيِّئْ لَنا مِنْ أَمْرِنا رَشَداً)( سوره كهف، آيه ١٠).

[٨]. سوره اعراف، آيه ١٢٥ و ١٢٦.