از آيات دلالت كننده بر علم خدا، به رفتار دشمنان يا آيات بيان‌كننده معيّت قهاريّه او با آنان، همچنين آيات بيانگر شنوايى و نظارت توبيخى خدا را- كه در بخش‌هاى قبل به آنها اشاره شد- از جمله مصاديق تقويت تضعيفى به شمار آورد. در اين جا از تكرار اين آيات خوددارى مى‌كنيم و به شيوه‌ها و مصاديق ديگرى كه در قرآن كريم براى اين منظور ذكر شده است، مى‌پردازيم.

١. تضعيف «ارعابى»

مراد از اين روش، تضعيف روحيه دشمن به وسيله رُعب و هراسى است كه خداوند در دل آنان ايجاد مى‌كند. منظور از رُعب، آن است كه بر اثر شدّت ترس، انسان نااميد شود و احساس كند كه راه رهايى از گرفتارى‌اى كه به آن دچار گشته، وجود ندارد.[١] برخى نيز رُعب را حالتى دانسته‌اند كه بر اثر آن، آرامش به طور كلّى از انسان گرفته مى‌شود.[٢] شجاعت رزمنده در ميدان مبارزه، نقش مهمّى در پيروزى لشكر دارد. لشكرى كه از سربازانى شجاع تشكيل شده است، هرچند از امكانات ظاهرىِ مناسبى برخوردار نباشد، ولى چون روحيه بالايى دارد، با آرامش و اطمينان خاطر و دور از هرگونه يأس و نااميدى مى‌جنگد. لذا به زودى، پيروز خواهد شد؛ امّا سپاهيانى كه در دلشان احساس ترس و وحشت داشته باشند، قدرت رويارويى با دشمن را نخواهند داشت و حتّى در صورت برخوردارى از جمعيت و امكانات فراوان، اين عناصر ظاهرى هم نمى‌توانند به كمك آنها بيايند؛ چه اين كه از درون، دچار ضعف شده‌اند و هيچ گاه اميد به پيروزى نخواهند داشت.

بنا بر اين، همان گونه كه شجاعت، عاملى است براى كسب پيروزى، ترس و هراس نيز از مهم‌ترين عوامل ضعف و شكست است. به همين جهت، در جنگ‌هاى صدر اسلام با وجود آن كه تعداد لشكريان اسلام، كم بودند و مسلمانان از قدرت نظامى كافى برخوردار نبودند، امّا بر دشمنان فراوان خويش پيروز مى‌شدند. يقيناً يكى از عوامل اين پيروزى‌ها ترس و وحشتى بود كه خداوند در قلب كافران ايجاد

[١]. مفردات ألفاظ القرآن، ص ٣٥٦، ذيل واژه« رعب»؛ قاموس قرآن، ج ٣، ص ١٠٥.

[٢]. التحقيق، ج ٤، ص ١٣٨،« رعب».