روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١٧٨ - ١ تقويت«استعانتى»
در اين آيه، ثبوت قدم و پيروزى بر كافران، از جمله دعاهاى مجاهدان گزارش شده است كه موجب افزايش توان روحى آنان شد و هرگز دچار ضعف و سستى نشدند. درخواست يارى از خداى متعال، به غير از آيات يادشده، در آيات ديگر نيز از زبان برخى پيامبران نقل شده است. نوح (ع) و صالح (ع)[١] يا هود (ع)،[٢] در برابر تكذيب قومشان از خدا اين گونه درخواست كردهاند كه:
(قالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِما كَذَّبُونِ.[٣]
پروردگارا! مرا در برابر تكذيبهاى آنان يارى كن!).[٤]
همچنين در آيه ديگر، پيامبر (ص) در برابر تصميم كفّار بر اخراج وى از سرزمين مكّه، پس از امر به اقامه نماز و تهجّد شبانه، به دعا و نيايش به درگاه خدا براى طلب ورود و خروجى صادقانه در هر كار و دليل و حجتى يارى دهنده[٥] مأمور مىگردد:
(وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً.[٦]
و بگو: پروردگارا! مرا [در هر كار،] با صداقت وارد كن، و با صداقت خارج ساز! و از سوى خود، حجّتى يارى كننده برايم قرار ده!).
كلمه «نَصِيراً» هم مىتواند به معناى اسم فاعل، يعنى «ناصر» باشد، يعنى خداوندا! به من سلطه و قدرتى عطا كن كه ياور من باشد؛ و هم مىتواند به معناى اسم مفعول، يعنى «منصور» باشد، كه اين چنين معنا مىشود: پروردگارا! به من قدرتى عطا كن كه از طرف تو يارى شده باشد.[٧]
[١]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٥، ص ٤٤.
[٢]. ترجمه مجمع البيان، ج ١٧، ص ٤٨.
[٣]. سوره مؤمنون، آيه ٢٦ و ٣٩.
[٤]. ترجمه يادشده بر اين مبناست كه« باء» در« بما» بدليه و« ما» مصدريه باشد؛ اما اگر« باء» سببيه باشد، مىشود:« پروردگارا! مرا به سبب آن كه تكذيبم كردند، يارى كن»، چنانچه اگر« باء» آلت يا استعانت باشد و« ما» نيز موصوله، اين طور معنا مىشود:« پروردگارا! مرا با همان وسيلهاى( عذابى) كه آن را تكذيب كردند، يارى كن»( ر. ك: ترجمه تفسير الميزان، ج ١٥، ص ٣٨). نيز، ر. ك: مفاتيح الغيب، ج ٢٣، ص ٢٧٢.
[٥].« نصير» به معناى« ناصر» است( ر. ك: قاموس قرآن، ج ٧، ص ٧٣).
[٦]. سوره اسرا، آيه ٨٠.
[٧]. تفسير آسان، ج ١٠، ص ١٣٨.