روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٢٠٢ - ٢ تقويت«نصرت - يادى»
آنها (اهل كتاب، مخصوصاً يهود) هرگز نمىتوانند به شما زيان برسانند، جز آزارهاى مختصر و اگر با شما پيكار كنند، به شما پشت خواهند كرد. سپس كسى آنها را يارى نمىكند).
در اين آيه با نكره آمدن كلمه «أذىً»- كه بيانگر اندك و ناچيز بودن آزار يهوديان است-[١] آن را براى مؤمنان، تحمّلپذير نموده است. به عبارت ديگر، با تحليل كيفى از ميزان زيانرسانى آنان، مسلمانان فهميدند كه كيفيت اذيت يهود، ناچيز و كمتأثير خواهد بود. مثلًا محدود به آزار زبانى است[٢] كه تحمّل آن، خيلى دشوار نيست. در ادامه هم با پيشگويى فرار يهوديان از ميدان مبارزه، از جهت ديگر به مسلمانان روحيه بخشيده است.
٢. تقويت «نصرت- يادى»
گذشته، آينه آينده است. مراد از اين روش، به يادآوردن كمكهايى است كه در گذشته و در موقعيتهاى شبيه به موقعيت پيشآمده، توسط خداوند صورت گرفته و توان او را در تحمّل سختىهاى پيشين افزايش داده است. اين يادآورى، به انسان اطمينان مىدهد كه همان طور كه قبلًا از كمك و يارى خداوند يا ديگران برخوردار بوده است، اكنون نيز با حمايت آنان بتواند مشكل به وجود آمده را تحمّل نمايد. كسى كه به گذشته خود و امدادها و نصرتهاى صورت گرفته در آن توجّه نداشته باشد، توان كمترى براى مقابله با سختىهاى موجود دارد؛ چرا كه در حمايت و عدم حمايت حامى ترديد دارد. امّا كسى كه يارىِ پيشين را در ذهن داشته باشد، بدون هرگونه شكّ و ترديدى، منتظر حمايت اوست. لذا با خيال راحت به استقبال مشكلات و سختىها مىرود.
خداى متعال از روش يادآورى نصرتهاى پيشين خود، در موقعيتهاى مختلفى براى تقويت روحيه افراد استفاده كرده است. يكى از اين موقعيتها، هنگامى بود كه موسى (ع) مأمور شد به سوى فرعون برود و بنى اسرائيل را از سلطه او نجات بخشد. اين دستور به جهات گوناگون داراى دشوارى بود: از جهتى مبارزه با فرعونى
[١]. تفسير راهنما، ج ٣، ص ٧.
[٢]. تفسير نمونه، ج ٣، ص ٥١.