روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٦١ - هشت تكاليف الهى
اين گونه، خداى نيرومند حكيم به سوى تو و به سوى كسانى كه پيش از تو بودند، وحى مىكند. آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آنِ اوست و او بلندمرتبه بزرگ است. چيزى نمانده كه آسمانها از فرازشان بشكافند).
اگر منظور از «كذلك» كه بعد از حروف مقطعه «حم\* عسق»[١] بيان شده است، كيفيت و چگونگى وحى الهى باشد،[٢] مىتوان نتى- جه گرفت كه شى- وه وحى الهى به پيامبران، شيوهاى همسان و همگون بوده و خداوند متعال به پيامبرش خبر مىدهد كه تو اوّلين كسى نيستى كه به او وحى مىشود؛ بلكه انبياى پيشين هم اين بار سنگين را متحمّل شدهاند. در نتيجه، اطلاع از اين امر، موجب تسكين فشار روانىِ حاصل از دريافت وحى خواهد شد.
البته برخى مفسّران، آن را اشاره به محتواى اين سوره و مطالب بلند و والاى آن دانستهاند[٣] و گروهى گفتهاند كه مراد، اصل وحى است و آنچه از طرف خدا نازل شده است،[٤] كه طبق اين دو تفسير، مطلب ياد شده قابل برداشت نخواهد بود.
هشت. تكاليف الهى
از روش تقويت تعميمىِ همسو غير از توانافزايى در باره پيامبر (ص)، براى توانمندى در ديگر افراد نيز استفاده شده است. سختىهاى تكاليف الهى از جمله مواردى است كه عموم مكلّفان با آن رو به رو هستند. لذا براى آسانتر شدن تحمّل آنها از اين روش استفاده شده است. خداى متعال در بحث تشريع روزه، خطاب به مسلمانان مىفرمايد:
(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ.[٥]
[١]. سوره شورا، آيه ١ و ٢.
[٢]. تفسير نور، ج ١٠، ص ٣٧١.
[٣]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٨، ص ٨. نيز، ر. ك: تفسير نمونه، ج ٢٠، ص ٣٤٨.
[٤]. ترجمه مجمع البيان، ج ٢٢، ص ٩٤.
[٥]. سوره بقره، آيه ١٨٣.