روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٧٨ - پنج هجرت

قريش تصميم گرفتند ايشان را به قتل برسانند، پيامبر با پيام جبرئيل امين از سوى پروردگار، از اين توطئه شوم آنها آگاه شد و اين خطر در كنار تمام آزار و اذيت‌هايى كه مشركان مكّه نسبت به وى و پيروان ايشان انجام مى‌دادند، سبب شد كه پيامبر (ص) به فرمان خداوند متعال از شهر مكّه به شهر مدينه هجرت نمايد. با اين‌كه خروج پيامبر (ص)، از مكّه و هجرت به سوى مدينه، ظاهراً به انتخاب خود ايشان صورت گرفته بود، ولى شرايط سختى كه مشركان براى پيامبر (ص) پديد آورده بودند، به چنين تصميمى انجاميد.

هنگامى كه پيامبر (ص) از مكّه خارج شد، از اين كه زادگاه خود و پدرانش و حرم جدش ابراهيم (ع) را به ناچار ترك مى‌كند، سخت ناراحت شد. دورى از اين حرم امن الهى و ترك خانه و كاشانه، نه تنها براى او بسيار ناگوار بود، بلكه براى ديگر مسلمانانى كه همراه وى و پس از ايشان هجرت نمودند نيز سخت و آزاردهنده بود. لذا خداى سبحان در چند مورد به دلدارى و دلجويى از ايشان و ديگر مهاجران پرداخته است. در يكى از اين موارد، با مقايسه ميان نيرو و قوّت مشركان مكّه كه با رفتار زشت خود و آزار مسلمانان موجب هجرت آنان شدند و توانايى‌ها و امكانات امّت‌هاى پيشين، تاب و توان مقاومت ايشان را در قبال ستم مشركان و ناگزير شدنش در ترك سرزمين خويش، افزوده است؛ چراكه امكانات و نيروى آنان در مقايسه با قوم عاد و ثمود و فراعنه و لشكر ابرهه، بسيار ناچيز است. خداوندى كه آنها را به آسانى درهم كوبيد، درهم شكستن اخراج كنندگان مكّى نيز براى او بسيار ساده است.

(وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ أَهْلَكْناهُمْ فَلا ناصِرَ لَهُمْ.[١]

و چه بسيار شهرهايى كه از شهرى كه تو را بيرون كرد، نيرومندتر بودند. ما همه آنها را نابود كرديم و هيچ ياورى نداشتند).

در روايتى از ابن عبّاس آمده است كه چون پيامبر (ص) از مكّه به سوى غار ثور رفت، صورت به سوى مكّه بازگرداند و فرمود:

[١]. سوره محمد، آيه ١٣.