روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٣٣ - ١ تقويت«تعميمى»
ديگر غير از سختىها و موقعيتهاى دشوار مانند: روابط اجتماعى يا امكانات مادى، همين مقايسه نزولى است كه داراى فايده و اثر مثبت خواهد بود.[١]
بنا بر آنچه بيان شد مىتوان «عمومى سازىِ» سختى و رهايى از حالت تنهايى، و «كوچك سازىِ» آن را از اثرات مهمّ مقايسه در زمينه سختىها دانست. با در نظر داشتن اين دو اثر، روش به دست آمده از مقايسه همسطح را «تقويت تعميمى» و روش به دست آمده از مقايسه صعودى را «تقويت تصغيرى» نامگذارى مىكنيم. در ادامه به تبيين هر يك از اين روشها و موارد به كارگيرىشان در قرآن اشاره مىشود.
١. تقويت «تعميمى»
مراد از تقويت تعميمى، توجّهدهى به مشكل ديگران و واكنش مثبت آنان، عموميت داشتن و فراگير بودن سختى، و صبر بر آن از راه مقايسه است. اين عامل، با از بين بردن «احساس تنهايى»، موجب تقويت توان مىشود. احساس تنهايى، خود از عوامل ايجاد فشار روانى است. وقتى انسان احساس كند كه تنها او در وادى مشكلات قرار گرفته است، توان او براى مقاومت در برابر مشكلات كاهش مىيابد. اين در حالى است كه وقوع در مشكلات، فراگير است و شامل همه انسانها مىشود.
البته در موقعيتهاى دشوار، احساس تنهايى در دو چيز رُخ مىدهد، گاه احساس تنهايى در «ابتلاى» به سختى است كه براى از بين بردن اين احساس بايد به عموميت داشتن و فراگير بودن سختىها توجّه نمود. با مشاهده سختى ديگران و افرادى كه مشكلشان همسطح ماست، از اين كه خود را در وارد شدن مشكلات تنها بدانيم، دور خواهيم ماند. گاهى هم احساس تنهايى در «صبر» به وجود مىآيد. براى رفع اين احساس بايد به فراگير بودن چنين واكنشى در ديگر افراد توجّه شود و با الگو قرار دادن صبر و استقامت آنان، خود را در صبر بر مشكلات تنها ندانيم. بنا بر اين،
[١]. ر. ك: رضايت از زندگى، ص ٩٨.