روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١٤٤ - ٢ تقويت«فرج - انتظارى»
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! خداوند، شما را به چيزى از شكار كه در دسترس شما و نيزههاى شما باشد خواهد آزمود، تا معلوم شود چه كسى با ايمان به غيب، از خدا مىترسد و هر كس بعد از آن تجاوز كند، مجازات دردناكى خواهد داشت).
تحمّل دشوارىِ دورى از شكار حيوانات در حال احرام، به عنوان يكى از تكاليف الهى، با هشدار به اين كه قرار است كه صيد حيوانات، وسيلهاى براى آزمون مؤمنان قرار گيرد، آسان مىشود. چه بسا واقع شدن ناگهانى در چنين موقعيتى، درصد امكان تخلّف از اين فرمان را بالا مىبَرَد. از طرفى توجّه به آزمايش بودن اين حكم، خود در تحمّلپذير شدن آن تأثيرگذار است. بنا بر اين، آيه يادشده به عنوان مقدّمهاى براى آيه بعد است كه در آن صراحتاً حرمت شكار در حال احرام، بيان شده است.[١]
اينها نمونههاى گوناگونى از كاربرد اين روش بود كه با اطلاع دادن از وقوع مشكلاتى در آينده، نگاه كسانى را كه قرار بود با آنها روبهرو شوند، به زمان آينده معطوف ساخت و از اين طريق، آنان را در حالت آمادهباش قرار داد تا در هنگام گرفتار شدن به آن مشكلات، كم نياورند.
٢. تقويت «فَرَج- انتظارى»
مراد از اين روش، توجّه به موقّتى بودن سختىها و گشايش آنها در آينده است. توهّم پايدارى و ماندگار بودن سختى، از عوامل تنيدگى و فشار روانى است. در مقابل، ناپايدارى و موقّتى ارزيابى كردن آن، از عوامل كاهش فشار روانى و تقويت روحى است. وقتى مشكلى به وجود مىآيد، اگر تصوّر ما بر اين باشد كه اين مشكل، ماندگار است و پايانى نخواهد داشت، برخلاف واقع، ذهن سختى را به زمانى كه فرا نرسيده و يا سختى در آن زمان، وجود نخواهد داشت، گسترش مىدهد كه به گسترش تنيدگى و فشار روانى، مىانجامد. سپس همين تنيدگى گسترش يافته، بر زمان حال نيز وارد مىشود. به عبارت ديگر، هم ناخوشايندى را به آينده تعميم مىدهد و هم اندوه آن را در زمان حال جمع مىكند؛ امّا اگر به اصل پايانپذيرى و
[١]. يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ سوره مائده، آيه ٩٥).