اين آيه، آخرين آيه از سوره مبارك توبه است. در آيه قبل از آن، سخن از صفاتى همچون حرص و علاقه پيامبر (ص) به ايمان آوردن مردم و رأفت و مهربانى او نسبت به مؤمنان است.[١] با وجود چنين صفات برجسته و دوست داشتنى‌اى كه در ايشان بود، جا داشت كه همه مردم عصر پيامبر (ص) به او ايمان بياورند. در حالى كه چنين نشد و گروه‌هايى با او مخالفت و حتّى دشمنى كردند؛ اما پيامبر خدا (ص) با راهنمايى‌ها و آموزه‌هاى الهى، بر پروردگار خود توكّل نمود و از روى‌گردانى و سركشى آنها بر خود نلرزيد و نوميد نشد؛ زيرا نتيجه چنين توكّلى كه اعتماد و اتكايش فقط و فقط بر خداوندى است كه هيچ معبودى جز او نيست و صاحب عرش بزرگ است،- همان طور كه مقدّم شدن «عليه» بر «توكلت» بر اين حصر دلالت دارد- اين است كه اگر همه مردم از او اعراض كنند، هيچ ناراحتى و غصّه‌اى ندارد. همان گونه كه اگر همه مردم، رو به خورشيد كنند يا پشت به آن، هيچ اثرى در خورشيد نخواهد داشت.[٢]

مورد ديگرى كه پس از روى‌گردانى افراد، به توكّل و اعتماد بر خداوند سفارش شده است، آياتى از سوره شعراست:

(فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِي‌ءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ‌\* وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ.[٣]

اگر تو را نافرمانى كنند بگو: من از آنچه شما انجام مى‌دهيد بيزارم! و بر خداوند عزيز و رحيم توكل كن).

دو آيه قبل از اين آيات، آيه (وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ‌)[٤] است كه در پى نزول آن، پيامبر (ص) براى اجراى اين فرمان، بستگان نزديكش را به مهمانى فراخواند و بعد از پذيرايى، سخن خود را آغاز كرد و آنان را از شرك و بت‌پرستى نهى فرمود. در ادامه نيز حديث معروف «يوم الدار» را بيان فرمود؛ امّا جمعيت از جا برخاستند در حالى كه خنده تمسخرآميزى بر لب داشتند و به ابوطالب مى‌گفتند: «به تو دستور مى‌دهد كه به فرمان پسرت گوش كنى، و از وى اطاعت نمايى!».[٥]

[١].( لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ‌)( سوره توبه، آيه ١٢٨).

[٢]. تفسير نور، ج ٥، ص ١٧٢.

[٣]. سوره شعرا، آيه ٢١٦ و ٢١٧.

[٤]. سوره شعرا، آيه ٢١٤.

[٥]. ترجمه مجمع البيان، ج ١٨، ص ٦٦.