مستقيماً با آنان سخن نمى‌گويد؟[١] چرا پروردگار را با چشم خود نمى‌بينند؟[٢] چرا فرشتگان بر آنها نازل نمى‌شوند؟[٣] چرا قرآن بر يكى از ثروتمندان نازل نشده است؟[٤] چرا پيامبر غذا مى‌خورد و در بازار راه مى‌رود؟[٥] چرا پيامبر گنج و باغ ندارد؟[٦] چرا فرشته‌اى همراه او نيست؟[٧] و ده‌ها چراى ديگر كه جز بهانه‌جويى و لجاجت و عناد، هدف ديگرى براى مطرح كردن اين سؤالات نداشتند.

اين گونه بهانه‌جويى‌ها و مخالفت‌هاى بى‌رحمانه دشمنان لجوج كه در نگاه قرآن به خاطر جهل‌[٨] يا استكبار[٩] از آنان سر مى‌زد، ممكن بود در قلب پيامبر اكرم (ص) اثر بگذارد و موجب دلتنگى وى شود، چنان كه در آيه زير به اين نگرانى و دل‌تنگى اشاره شده است:

(فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ ما يُوحى‌ إِلَيْكَ وَ ضائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّما أَنْتَ نَذِيرٌ وَ اللَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَكِيلٌ‌[١٠]

مبادا تو برخى از آنچه را كه به سويت وحى مى‌شود، ترك گويى و سينه‌ات بدان تنگ گردد كه مى‌گويند: چرا گنجى بر او فرو فرستاده نشده يا فرشته‌اى با او نيامده است؟).

در قرآن كريم براى جلوگيرى از اين دلتنگى، از روش‌هاى گوناگونى استفاده شده است كه يكى از آنها روش تقويت تعميمى همسوست كه از آياتى مانند آيه زير، قابل برداشت است.

[١].( وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ.)( سوره بقره، آيه ١١٨).

[٢].( وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى‌ رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً)( سوره فرقان، آيه ٢١).

[٣].( وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى‌ رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً)( سوره فرقان، آيه ٢١).

[٤].( وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى‌ رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ‌)( سوره زخرف، آيه ٣١).

[٥].( وَ قالُوا ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيراً)( سوره فرقان، آيه ٧).

[٦].( أَوْ يُلْقى‌ إِلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ تَكُونُ لَهُ جَنَّةٌ يَأْكُلُ مِنْها ...)( سوره فرقان، آيه ٨). نيز، ر. ك: سوره هود، آيه ١٢.

[٧].( فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ ما يُوحى‌ إِلَيْكَ وَ ضائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جاءَ مَعَهُ مَلَكٌ ...)( سوره هود، آيه ١٢).

[٨].( وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ)( سوره بقره، آيه ١١٨).

[٩].( وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى‌ رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً)( سوره فرقان، آيه ٢١).

[١٠]. سوره هود، آيه ١٢.