اعلام برتر بودن مجاهدان در آيه يادشده، مشروط به ايمان شده است. يعنى هر چند دشمنان در ظاهر به برترى مادى و نظامى رسيدند، امّا شما نبايد از اين امر، احساس ضعف و سستى كنيد؛ زيرا برترىِ حقيقى شما در گروِ ايمان شماست و ايمان، امرى است كه با علوّ مؤمن، همراه است، و به هيچ وجه ممكن نيست كه شخص با حفظ ايمان خود، زير دست كفّار واقع شود؛ چون ايمان، ملازم با تقوا و صبر است، و ملاك پيروزى هم در همين دو امر است.[٢] پس هر چه ايمان قوى‌ترى داشته باشيد، به جايگاه و مقام واقعى خود نزديك‌تر مى‌شويد.

جلب نظر مؤمنان به برترى آنان نسبت به كافران در سوره مبارك «محمّد» نيز بيان شده است. در اواخر اين سوره، آن جا كه سخن از امتحان مجاهدان و صبرپيشگان و عدم توانايىِ كافران براى ضرر رساندن به دين خدا، به ميان آمده است، از مؤمنان خواسته شده كه از خدا و فرستاده او اطاعت كنند. مطابق با سياق آيات و بر اساس غرض نهايى سوره- كه ترغيب مسلمانان براى جهاد و پيكار با دشمنان است-،[٣] مراد از اطاعت در اين آيه، اطاعت در امر جهاد است؛[٤] امّا از آن جا كه برخى از افراد سست‌ايمان به خاطر ترس از جهاد، ميل به صلح با كافران داشتند، در ادامه، پس از نهى از سستى، لزوم پرهيز از پيشنهاد صلح از جانب مسلمانان مطرح شده و سپس براى تقويت بيشتر اين روحيه، ابتدا برترىِ مسلمانان و بعد هم همراهى خدا با ايشان و تضمين پاداش آنها يادآورى شده است:[٥]

[١]. سوره آل عمران، آيه ١٣٩.

[٢]. ترجمه تفسير الميزان، ج ٤، ص ٤٠.

[٣]. التحرير و التنوير، ج ٢٦، ص ٦١. نام ديگر سوره محمّد سوره« قتال» است( تفسير نمونه، ج ٢١، ص ٣٨٨).

[٤]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٨، ص ٣٧٢؛ مفاتيح الغيب، ج ٢٨، ص ٦١.

[٥]. اين بيان بر اين مبناست كه« واو» در عبارت« و أنتم الأعلون» را استينافيه در نظر بگيريم؛ امّا اگر آن را حاليه بدانيم، نهى از پيشنهاد صلح در صورت برترى سپاه اسلام، برداشت مى‌شود. يعنى شما نبايد دشمنان را به صلح دعوت كنيد در حالى كه برتريد( ر. ك: ترجمه مجمع البيان، ج ٢٣، ص ٩٠).