روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١٩٠ - ٣ تقويت«اعتمادى»
(وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا.[١]
و نام پروردگارت را ياد كن ... كه معبودى جز او نيست، او را نگاهبان و وكيل خود انتخاب كن، و در برابر آنچه مىگويند، شكيبا باش و به گونهاى شايسته از آنان دورى گزين!).
عطف شدن امر به صبر و شكيبايى در برابر گفتههاى دشمنان (اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ) بر امر به وكيل گرفتن خدا (فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا)، مىتواند به اين مناسبت باشد كه لازمه اتّكال به خدا، صبر و بردبارى و تقويت روحيه پايدارى و مقاومت در انسان است.[٢] از طرفى اين آيات در ادامه آياتى بيان شده است كه از القاى قول سنگين بر پيامبر (ص) و مأموريت دشوار رسالت خبر داده است.[٣] از اين رو، مهيّا شدن براى دريافت آيات الهى و آمادگى جهت پذيرش امر رسالت، از ديگر آثار و نتايج توكّل بر خدا به شمار مىرود.
زمانى كه مسلمانان براى شركت در نبرد «احُد» از مدينه خارج مىشدند، دو گروه از آنان بر اثر ترس و ضعفى كه داشتند، در همراه شدن با پيامبر (ص) سُست شدند و تصميم گرفتند از شركت در جنگ خوددارى كنند. هر چند از تصميمشان صرف نظر كردند؛ امّا خداى متعال در آيه زير، آنان را توبيخ مىنمايد كه با وجود آنكه خدا ولى آنها بود، باز چنين تصميمى گرفتند. در پايان نيز، پس از اين توبيخ، مؤمنان را به توكّل بر خدا ترغيب نموده است؛ يعنى با وجود متوكّل بودن مؤمن بر خدا دليلى براى ترسيدن وجود ندارد:[٤]
(وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ\* إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلا وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ.[٥]
[١]. سوره مزمّل، آيه ٨- ١٠.
[٢]. ترجمه تفسير الميزان، ج ٢٠، ص ١٠٣؛ تفسير راهنما، ج ١٩، ص ٤٠٣.
[٣].( إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا)( سوره مزمل، آيه ٥).
[٤]. ترجمه تفسير الميزان، ج ٤، ص ٨؛ تفسير هدايت، ج ١، ص ٦٠٤.
[٥]. سوره آل عمران، آيه ١٢١ و ١٢٢.