روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٢٣٦ - چهار معيت

هيچ قومى را كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارند نمى‌يابى كه با دشمنان خدا و رسولش دوستى كنند، هر چند پدران يا فرزندان يا برادران يا خويشاوندانشان باشند. آنان كسانى هستند كه خدا ايمان را بر صفحه دل‌هايشان نوشته و با روحى از ناحيه خودش آنها را تقويت فرموده است).

اين آيه، آشكارا تقويت مؤمنانى را كه مى‌بايد از دشمنان خدا و رسولش تبرّى بجويند؛ با روحى از سوى خداوند بيان مى‌كند. تبرّى جستن از دشمنان خدا و پيامبر (ص) حتّى در صورتى كه از نزديكان انسان باشند، با در نظر گرفتن اين نكته كه پيوند نَسَبى (پدرى، فرزندى، برادرى و خويشاوندى)، قوى‌ترين و پايدارترين سبب دوستى‌هاست،[١] كار دشوارى است كه با تأييد الهى آسان مى‌شود.

مفسّران در باره اين‌كه منظور از «روح الهى» چيست، آراى گوناگونى دارند. برخى مقصود از آن را جبرئيل (ع) و گروهى قرآن دانسته‌اند.[٢] گروهى نيز معتقدند كه مقصود از آن، برهان و ادلّه عقلى است.[٣] مؤلّف تفسير الميزان، همه اين ديدگاه‌ها را به سبب نداشتن دليلى متقن، وجوهى ضعيف شمرده است.[٤] او خود معتقد است كه مراد، روح الهى است كه غير از روح بشرى است و داراى آثار ويژه‌اى ملازم با خوش‌بختى ابدى انسان است.[٥] امام باقر (ع) نيز در تفسير «روح منه» مى‌فرمايد: «هو الإيمان»[٦] كه با بيان تفسير الميزان، سازگارى دارد.[٧]

چهار. معيّت‌

از ديگر مفاهيم قرآنى دالّ بر تقويت خدا- پشتيبان، مفهوم «معيّت» يعنى همراهى و اجتماع ميان دو چيز در زمان، مكان يا مقام است.[٨] واژه «مع» در قرآن روى هم رفته‌

[١]. تفسير راهنما، ج ١٨، ص ٤٣٧.

[٢]. ترجمه مجمع البيان، ج ٢٤، ص ٣٠٣( به نقل از ديگران).

[٣]. همان‌جا؛ تفسير نمونه، ج ٢٢، ص ٤٧.

[٤]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٩، ص ٣٤١.

[٥]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٩، ص ٣٤١.

[٦]. نور الثقلين، ج ٥، ص ٢٦٩.

[٧]. امدادهاى غيبى از نگاه قرآن، ص ٧٣.

[٨]. مفردات الفاظ القرآن، ص ٧٧١.