روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١٣٣ - ٤ تقويت با«تبديل مرجع»
آيه اول كه اعلام برتر بودن مؤمنان در حالى است كه آنها در ظاهر شكست خوردهاند. پس منظور اين است كه پيروزى و شكست ظاهرى، ملاك نيست؛ بلكه برترى در عقيده و تفكّر، اصل است.[١]
٤. تقويت با «تبديل مرجع»
مراد از مرجع، نقطه بازگشت مشكل است كه قصد آسيب رساندن به وى شده است. گاه در برخى مشكلات اجتماعى، طرّاحان، قصد آسيب رساندن به فرد خاصى را دارند. در اين روش، با تبديل و تغيير مرجع سختى از سختىديده به شخص ديگر، بر توان تابآورى فرد سختىديده افزوده مىشود. اگر به شخصى كه از سخنان آزاردهنده مخالفانش نگران و اندوهناك شده است، گفته شود كه هرچند تو مخاطب آنها هستى، امّا سخنان آنها به تو باز نمىگردد، بلكه بازگشت گفتارشان در حقيقت، به ديگرى است، تحمّل شنيدن آن گفتهها برايش دشوار و زجرآور نخواهد بود. در اين روش، به نوعى فرد از تيررس حملات و هجمههاى هتّاكان، خارج مىشود و ديد او اين گونه تغيير مىكند كه من مورد حمله نيستم. پس ديگر نگرانى ندارم. طبيعى است آسيبهاى فشار روانى، متوجّه كسى است كه قرار است آن را تحمّل كند كه در صورت مقابله صحيح، از آن آسيبها در امان خواهد ماند. امّا اگر كسى اصلًا مواجه با فشار روانى نشود، آسيب روانى او را تهديد نمىكند تا بخواهد با آن به مقابله بپردازد. لذا اگر كسى كه از سوى ديگران مورد تكذيب يا مورد اتّهام و استهزا واقع شده است، چنين تصوّرى داشته باشد كه مرجع اين سخنان او نيست، فشارى را متحمّل نمىشود تا بخواهد با اتخاذ واكنش مثبت از آسيبش درامان بماند.
آيات ٣٣ تا ٣٦ سوره انعام، مجموعه آياتى هستند كه در مقام تسليت و دلدارى بخشيدن به پيامبر خدا (ص) نازل شدند؛[٢] زيرا همان طور كه از ابتداى اين سوره بيان شده است، ايشان همواره در گفتگوهاى منطقى و مبارزات فكرى با مشركان لجوج و سرسخت، با اعراض، تكذيب، استهزا، بهانه جويى و تهمتهاى آنان روبهرو
[١]. تفسير نور، ج ٢، ص ١٦٢.
[٢]. ترجمه تفسير الميزان، ج ٧، ص ٨٧.