از برخى آيات قرآن،[١] اين‌طور فهميده مى‌شود كه يكى از نگرانى‌هاى پيامبر (ص) از اين ناشى مى‌شد كه فكر مى‌كرد كافران، با اصرار بر كفرشان و ايجاد مانع بر سر راه مسلمانان، به خدا و دين او ضرر مى‌رسانند و مانع رشد و پيشرفت اسلام مى‌شوند. در اين جا نيز خداوند متعال براى رفع اين نگرانى، از روش تقويت تأمينى استفاده مى‌كند و به وى اطمينان مى‌دهد كه نه تنها كافران و بت‌پرستان، بلكه اگر همه مردم هم كافر شوند، به خداوند و دين او هيچ ضررى نخواهد رسيد.

پس از حادثه دردناك جنگ «احد» كه در آن، مسلمان‌ها ضربه سنگينى خوردند و شهداى بسيارى دادند، منافقان و كافران، اين شكست را بهانه‌اى قرار دادند تا بر ضدّ مسلمانان تبليغ كنند و روحيه آنان را تضعيف نمايند. اين تضعيف روحيه‌ها و حوادث سخت و دشوار اين جنگ، موجب شد تا خاطر پيامبر (ص) آزرده شود و چنين بپندارد كه ضررى به اسلام و دين خدا وارد خواهد شد؛[٢] چرا كه هر فرد با ايمان از اين‌كه انسان‌هايى براى خاموش ساختن نور خدا دست به دست هم دهند و احياناً به حسب ظاهر، غالب هم بشوند، اندوهناك مى‌گردد، چون غلبه كفّار بر مؤمنان همانا غلبه بر خداى سبحان و اراده اوست.[٣] از اين رو، خداوند در آيه ١٧٦ سوره آل‌عمران، پيامبر خود را دلدارى و نوازش مى‌دهد و مى‌فرمايد:

(وَ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً ....[٤]

از اين كه مى‌بينى جمعى در راه كفر، بر يكديگر پيشى مى‌گيرند، هيچ‌گاه غمگين مباش؛ زيرا آنها هرگز هيچ گونه زيانى به خداوند نمى‌رسانند).

شتاب‌كنندگان در كفر (يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ)، كسانى هستند كه به سوى كفر سرعت مى‌گرفتند؛ يعنى به سرعت راه مى‌پيمودند و از افعال و اقوالشان موجبات كفر يكى پس از ديگرى مشاهده مى‌شد.[٥] در آيه بعد، از باب بيان «كل» بعد از بيان‌

[١]. سوره آل‌عمران، آيه ١٧٦ و ١٧٧؛ سوره محمّد، آيه ٣٢.

[٢]. تفسير كوثر، ج ٢، ص ٣٠٦.

[٣]. ترجمه تفسير الميزان، ج ٤، ص ١٢١.

[٤]. سوره آل عمران، آيه ١٧٦.

[٥]. ترجمه تفسير الميزان، ج ٥، ص ٥٥٥.