روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٢٥٣ - دو نگرانى از فقر

دو. نگرانى از فقر

طبق نقل برخى از تفاسير، هنگامى كه خداوند دستور داد كه مسلمانان از مكّه هجرت كنند، آنها از فقر و تنگ‌دستى ترسيدند و گفتند: «ما چگونه به شهرى برويم كه وسيله زندگانى در آن شهر براى ما آماده نيست». در اين هنگام آيه زير نازل شد:[١]

(وَ كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُها وَ إِيَّاكُمْ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ.[٢]

چه بسا جنبنده‌اى كه قدرت حمل روزىِ خود را ندارد، خداوند او و شما را روزى مى‌دهد و او شنوا و داناست).

خداى تعالى در چند آيه قبل از آيه فوق، مؤمنان را به مهاجرت نمودن از وطن خويش ترغيب مى‌نمايد.[٣] اينك در اين آيه به آنها دلخوشى مى‌دهد تا اگر خواستند در راه خدا مهاجرت كنند، از جهت رزق، نگرانى نداشته باشند.[٤] براى اين منظور، علاوه بر مطرح نمودن رازقيت خويش و حتميّت رزق‌رسانى به تمامى جنبندگان، با بيان شنوايى و دانايى خويش، نگرانىِ مهاجران را از اين بابت بر طرف نموده است؛ چه اين كه او هم داناى به نيازهاى آفريده خويش است، و هم شنواى حاجت آنان. پس به مقتضاى اين دو صفت به آنان روزى مى‌دهد. همچنان كه در دو آيه بعد از آن نيز، پس از بيان اين حقيقت كه گشايش و تقدير روزى بندگان به دست اوست، بر گستره آگاهى خويش تأكيد فرموده است:

(اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ يَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ.[٥]

خداوند، روزى را براى هر كس از بندگانش بخواهد، گسترده مى‌كند، و براى هر كس بخواهد، محدود مى‌سازد. خداوند به همه چيز، داناست!).

[١]. التبيان فى تفسير القرآن، ج ٨، ص ٢٢٢؛ الكشّاف، ج ٣، ص ٤٦٢.

[٢]. سوره عنكبوت، آيه ٦٠.

[٣].( يا عِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي واسِعَةٌ فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ‌)( سوره عنكبوت، آيه ٥٦).

[٤]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٦، ص ٢١٨.

[٥]. سوره عنكبوت، آيه ٦٢.