روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١٥٢ - ٣ تقويت«نصرت - انتظارى»
در اين آيه، ابتدا به شدّت سختىها و تداوم مشكلات پيامبران گذشته و پيروان آنان پرداخته و سپس در پاسخ درخواست يارى الهى از جانب آنان، به آنها وعده پيروزى نزديك الهى داده شده است. آيه، گوياى آن است كه انبيا و مؤمنان، زمانى منتظر نصرت الهى بودند كه سختىهاى فراوانى را تحمّل كرده بودند. در اين حال، اعلام نزديك بودن پيروزى از جانب خدا آنها را اميدوار ساخته است.
گاهى هم رهبران الهى براى آرامشبخشى به پيروانشان اين روش را به كار گرفتهاند. نمونه آن در باره قوم بنى اسرائيل هنگامى كه از جانب فرعون، مورد تهديد واقع شدند، صورت گرفت. موسى (ع) پس از تصميم فرعون به سركوبى بنىاسرائيل، قومش را به استعانت از خدا و صبر و مقاومت در برابر آزارهاى فرعونيان فراخواند و براى تسليت بخشيدن به آنان از مالكيت خدا بر زمين و نفوذ مشيّت او در به حاكميت رساندن هر بندهاى كه بخواهد، خبر داد و سپس سرانجام نيك را از آنِ تقواپيشگان دانست:
(وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَ تَذَرُ مُوسى وَ قَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ يَذَرَكَ وَ آلِهَتَكَ قالَ سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ\* قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ.[١]
[فرعون] گفت: «به زودى پسرانشان را مىكُشيم و زنانشان را زنده نگاه مىداريم، و ما بر آنان مسلّطيم». موسى به قوم خود گفت: «از خدا يارى جوييد و پايدارى ورزيد، كه زمين از آنِ خداست. آن را به هر كس از بندگانش كه بخواهد مىدهد و فرجام [نيك] براى پرهيزگاران است).
در واقع، موسى (ع) با اين جملات به حاكميت يافتن بنى اسرائيل و نابودى فرعونيان بشارت داد كه خود، نوعى اميدوار ساختن و در انتظار نصرت قرار دادن آنها بود. امّا روشنتر از آن در آيه بعد از آيه يادشده، بيان شده است كه وقتى بنى اسرائيل در مقام شكايت از ظلم و ستم فرعونيان به موسى (ع) گفتند: «هم پيش از بعثت تو در عذاب بوديم و هم بعد از آمدن تو رنج مىكشيم!»،[٢] اين بار موسى (ع) صريحتر از قبل به آنها اميدوارى داد و از روش انتظار پيروزى در آينده استفاده نمود و فرمود:
[١]. سوره اعراف، آيه ١٢٧ و ١٢٨.
[٢].( قالُوا أُوذِينا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَ مِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا)( سوره اعراف، آيه ١٢٩).