روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٢٦٠ - ب نظارت الهى
«ساجدين» به نشست و برخاست هنگام نماز خواندن تفسير كردهاند[١] و گروهى بر اساس روايتى از امام باقر (ع)[٢] گفتهاند مراد، قيام براى تبليغ و اداى رسالت است.[٣] به هر حال، اين آيات پس از توصيف خدا به عزيز و رحيم بودن، به پيامبر (ص) خبر مىدهد كه خداوند، تمامى زحمات و تلاش تو را مىبيند، و از قيام و سجده و حركت و سكونت با خبر است. او صداى تو را مىشنود و از نيازهاى تو آگاه است. وجود اين نگاه خاص است كه بر توان و نيروى پيامبر (ص) افزوده مىشود.
نمونه ديگر از اين نگاه خاص را مىتوان در آيات مربوط به تغيير قبله مشاهده كرد. چنانچه پيش از اين گذشت[٤]، طعن تحقيرآميز يهوديان به مسلمانان در باره تبعيت از يهود و عدم استقلال در قبله، سبب شد تا پيامبر خدا (ص) چشم به راه نزول وحى و حلّ اين مشكل از جانب خدا باشد. اين حالت پيامبر (ص) در آيه زير بيان شده است:
(قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ....[٥]
نگاههاى انتظارآميز تو را به سوى آسمان [براى تعيين قبله نهايى] مىبينيم! اكنون تو را به سوى قبلهاى كه از آن خشنود باشى، باز مىگردانيم. پس روى خود را به سوى مسجد الحرام كن!).
خداوند متعال در ضمن خشنود ساختن پيامبر (ص) به وسيله تغيير قبله از بيت المقدس به سوى مسجد الحرام، با بيان مشاهده حالت انتظار و علم به خواسته او، وى را دلگرم ساخته است.
افزون بر مواردى كه بيان شد، نگاه تشريفى در باره موسى و هارون (عليهما السلام) نيز وارد شده است. هنگامى كه آنها از طرف خداى متعال مأمور شدند تا به سوى فرعون طغيانگر بروند و او را به راه راست هدايت كنند، گفتند: «پروردگارا! از اين
[١]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٥، ص ٤٦٧.
[٢]. تفسير القمى، ج ٢، ص ١٢٥.
[٣]. تفسير الصافى، ج ٤، ص ٥٤؛ أطيب البيان فى تفسير القرآن، ج ١٠، ص ٩٩.
[٤]. ر. ك: تقويت مشكل انتظارى.
[٥]. سوره بقره، آيه ١٤٤.