روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٩٠ - دو اعراض
رفع ناراحتى ايشان در قبال پافشارىِ كافران بر كفر و گمراهى خويش به شمار آمد، اين عامل مىتواند ناراحتى ايشان را از جهت روىگردانى مردم نيز تسكين دهد. به همين دليل در آياتى از قرآن كريم، پس از بيان روىگردانى و عدم اجابت دعوت پيامبر (ص)، به اين نكته اشاره شده است كه وظيفه وى تنها ابلاغ پيام الهى به مردم است.
اين مطلب هم در قالب نفى و استثنا و هم با استفاده از ادات حصر، بيان شده است. براى نمونه، خداوند در آيه زير، پس از اعلام ختم مناظره و محاجّه با يهوديان، با كلمه «إنّما» وظيفه پيامبر (ص) را در ابلاغ پيام وحى منحصر نموده است:
(فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ.[١]
پس اگر با تو به محاجّه برخاستند، بگو: «من خود را تسليم خدا نمودهام، و هر كه مرا پيروى كرده [نيز خود را تسليم خدا نموده است]». و به كسانى كه اهل كتاباند و به مشركان بگو: «آيا اسلام آوردهايد؟». پس اگر [در برابر فرمان و منطق حق،] تسليم شوند، قطعاً هدايت يافتهاند و اگر روى برتافتند، [نگران مباش! زيرا] فقط رساندنِ پيام بر عهده توست، و خداوند به [امور] بندگان بيناست).
كلمه «تولّى» در عبارت «فَإِنْ تَوَلَّوْا»، به معناى اعراض، و كلمه «بلاغ» به معناى تبليغ است.[٢] به گفته برخى مفسّران هر كجا در قرآن اين جمله به كار رفته است، به پيامبر (ص) دلدارى داده شده كه از بىاعتنايى مردم نسبت به تبليغ خود، دلسرد نشود.[٣] نظير قسمت پايانىِ آيه ياد شده، در سوره نحل نيز بيان شده است و كلمه «البلاغ» را با صفت «المبين» توصيف نموده است.[٤]
در سوره مبارك شورا علاوه بر انحصار مأموريت پيامبر (ص) در ابلاغ آيات، «حفيظ» بودن وى بر اعراضكنندگان هم نفى شده است:
[١]. سوره آل عمران، آيه ٢٠.
[٢]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٩، ص ٥١٣.
[٣]. تفسير نور، ج ٨، ص ٢٠٣.
[٤].( فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ الْمُبِينُ)( سوره نحل، آيه ٨٢).