روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٩١ - دو اعراض

(فَإِنْ أَعْرَضُوا فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً إِنْ عَلَيْكَ إِلَّا الْبَلاغُ.[١]

و اگر روى‌گردان شوند [غمگين مباش‌]، ما تو را حافظ آنان قرار نداده‌ايم. وظيفه تو تنها ابلاغ رسالت است!).

در اين آيه شريف- كه براى بيان انحصار مأموريت از قالب نفى و استثنا استفاده شده است-، اعلام مى‌شود كه خداوند، پيامبرش را فرستاده است تا دينش را به مردم ابلاغ كند، نه اين‌كه نگهبان مردم و مسئول ايمان و اطاعت آنان باشد![٢]

در آيه ٥٤ سوره مبارك نور نيز پس از فرمان به اطاعت از خدا در آنچه نازل كرده و اطاعت پيامبر در آنچه از ناحيه پروردگارشان مى‌آورد، نخست بر اين نكته تأكيد شده است كه اگر از اطاعت پيامبر روى‌گردانى كنيد، اين روى‌گردانىِ شما ضررى به پيامبر نمى‌زند؛ چون پيامبر، وظيفه خود را انجام داده، و وظيفه او هيچ ربطى به شما ندارد. شما هم تكليفى داريد كه انجام دادن و تخلّف از آن، هيچ ارتباطى به او ندارد و سود و زيانش براى شماست. پس هر فردى، مسئول رفتار خويش است و پيامد آن، دامنگير خود او خواهد بود. سپس با بيان اين كه پيامبر (ص) در قبال آثار و نتايج اين رسالت (پذيرش و عدم پذيرش مردم) مسئوليتى ندارد، بلكه آنچه از تكاليف به دوش اوست، تنها ابلاغ پيام‌هاى الهى به صورت آشكار است و بس، از وى در قبال روى‌گردانى مردم از حق، دلجويى نموده است:[٣]

(أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَيْكُمْ ما حُمِّلْتُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُ.[٤]

بگو: خدا را اطاعت كنيد، و از پيامبرش فرمان بريد! و اگر سرپيچى نماييد، پيامبر، مسئول اعمال خويش است و شما مسئول اعمال خود! امّا اگر از او اطاعت كنيد، هدايت خواهيد شد و بر فرستاده [خدا] چيزى جز رساندن آشكار نيست!).

[١]. سوره شورا، آيه ٤٨.

[٢]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٨، ص ٩٩.

[٣]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٥، ص ٢٠٨.

[٤]. سوره نور، آيه ٥٤.