در اينجا ما می‌نگريم كه اين مسئله طرّاحي می‌شود و اين معمّا آماده می‌گردد تا طاعت ابو يوسف از سلطان و ميزان فرمان برداري‌اش و استعداد او براي تبديل احكام و تغيير آرا ـ در راستاي خشنودي هارون ـ آزمايش شود .

رشيد گرچه به اين چيزها پايبند نبود و به مانند اين چاره جويي‌های فقهي عجيب نياز نداشت و بطلان آن‌ها را می‌دانست ، ليكن می‌خواست فقها را به عنوان يك سرپوش شرعي به كار گيرد و از اين طريق آنچه را می‌خواهد عملي سازد .

مسعودي می‌نويسد :

زُبَيْده ـ همسر رشيد ـ به ابو يوسف نامه نوشت كه : درباره اين امر فتوايت چيست؟ دوست دارم كه فلان گونه باشد .

ابو يوسف موافق با خواسته زبيده فتوا داد ، وي نيز هدايايي را براي ابو يوسف فرستاد كه شامل طلا و نقره و غلاّت و چهارپايان و لباس‌ها و ديگر چيزهاي نفيس بود .

يكي از كساني كه در مجلس ابو يوسف حاضر بود ، گفت پيامبر فرمود : مَنْ أُهْدِيَت إليه هديّةٌ ، فَجُلَساؤه شُركاؤه ؛ براي هركس هديه‌ای برسد ، همنشينانش ـ در آن هديه ـ با وي شريك‌اند .

ابو يوسف گفت : اين سخن در جايي است كه هديه مردم خرما و شير باشد .[٧٥٦]

تصرّف در معاني را بنگريد! چگونه سخن را از آنچه در حديث نبوي اراده شده (و دلالت واضح دارد) برمي گرداند .

[٧٥٦] . تاريخ بغداد ١٤: ٢٥٤؛ وفيات الأعيان ٦: ٣٨٦ -