بلکه مالك ـ نزد ما ـ از امامان خيرخواه اين ملّت است ، ليكن به صواب رفت و خطا كرد . اجتهاد ورزيد ، گاه توفيق يافت و گاه ناكام ماند (مانند ديگر عالمان) .

خداي متعال ، تبليغ دين را بر هر عالمي واجب ساخت و فرمود : هركه پرسش شود و علمي را ـ كه نزد اوست ـ كتمان كند ، روز قيامت لگامي از آتش بر او زنند [١٧٢]

چند رأيي ـ كه ابن حزم از آن دفاع می‌كند ـ بر خلاف وحدت عقيدتي است . گرچه ما در عدم حجيّت قول و فعل صحابي با ابن حزم موافقيم ، بلكه افزون بر آن ، می‌گوييم قائل شدن به عدالتِ صحابي (به طور مطلق) بر خلافِ رفتار عمر با سعد بن عُباده است و اين سخنش كه گفت : «سعد را بكشيد ، خدا سعد را بكشد» ،[١٧٣] و نيز اينكه عُمَر تميم داري را تازيانه زد ،[١٧٤] و عمرو بن عاص را در دزدي از اموالِ عمومي خائن دانست ،[١٧٥] و در دين خالد ، طعنه زد و رجم او را

[١٧٢] . الإحكام (إبن حزم)٢: ٢٤١-٢٤٣ -

[١٧٣] . مصنّف عبدالرزّاق ٥: ٤٤٤، حديث ٩٧٥٨؛ مسند احمد ١: ٥٥، حديث ٣٩١؛ تاريخ طبري ٢: ٢٣٥؛ طبقات ابن سعد ٣: ٦١٦ -

[١٧٤] . المعجم الكبير ٢: ٥٨، حديث ١٢٨١؛ المحلّي ٢: ٢٧٤ -

[١٧٥] . شرح نهج البلاغه ٢٠: ٢١ -