تاكنون دريافتيم كه منع تدوين حديث ـ كه به فتح باب اجتهاد و رأي انجاميد ـ مراحل اساسي و دوره‌های معيّني را سپري ساخت و امري تعبّدي و برگرفته شده از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نبود . مهم ترين مراحل منع تدوين حديث ، موارد ذيل‌اند :

١ - شيوع پديده كثرت حديث

آن گاه كه اجتهادات ابوبكر و عُمَر (و هم فكران آن دو) فزوني يافت و ميان اقوال مجتهدان و سنّت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ناسازگاري پديد آمد ، بديهي بود كه نقل حديث از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به عنوان يك امر ضروري براي رسيدن به حكم شرعي صحيح ، به پاكيزه ترين صورتش ، زياد گردد .

بدان جهت كه اين اجتهادات ، آشكارا از روند نقل حديث ، تمايز می‌يافت (چراكه صحابه با نقل حديث مأنوس بودند و اين امر ، نزدشان مسئله‌ای طبيعي بود) احتمال می‌رود كه قول خليفه اول كه گفت : «شما احاديثي را از پيامبر بر زبان می‌آوريد كه در آن‌ها اختلاف داريد ، و مردمان بعد از شما اختلاف شديدتري خواهند يافت» ، به تعدّد نگرش‌ها در عهد او رهنمون باشد و اينكه هريك از صحابه رويكرد ويژه‌ای را پذيرفتند ، و اين امر به گسترش آتش اختلاف ميان مسلمانان ـ بعدها ـ دامن می‌زد .