اين سخن ، مواضع هر دو مكتب و امتداد آن دو را در عصر اموي و عبّاسي می‌نماياند و اختلاط احاديث را برملا می‌سازد به گونه‌ای كه تميز حديث صحيح از ضعيف دشوار است . اين ، همان چيزي است كه خلفا براي عصرهاي آينده می‌خواستند .

پرسش و سنجش

تصريح به نام ده تن از صحابه كه بهشتي‌اند[٧٣] ، بر خلافِ سيره عملي آن‌هاست . چگونه می‌توان طلحه و زبير را كه با امام علی علیه‌السلام جنگيدند ـ و آن حضرت در آن زمان خليفه شرعي بود ـ همه را اهل بهشت دانست؟! در حالي كه می‌دانيم حق يكي است ؛ اگر حضرت علی علیه‌السلام بر حق باشد طلحه و زبير بر باطل‌اند و به عكس .

با خبر «عشره مبشّره»[٧٤] در برابر حديثِ بخاری چه كنيم كه از پيامبر نقل می‌كند كه فرمود :

هر گاه دو مسلمان با هم بجنگند ، هر دو دوزخي‌اند .

راوي می‌پرسد : اي رسول خدا ، قاتل دوزخي است مقتول چرا

[٧٢] . تاريخ بغداد ٨: ٤٢٤؛ طبقات الفقهاء (ابي اسحاق): ٥٤؛ صفوة الصفوه ٢: ١٥١ -

[٧٣] . مسند احمد ١: ١٨٧، حديث ؛٦٢٩، سنـن ابـن ماجه ١: ٤٨، حديث ١٣٣؛ سنـن ترمذي ٥: ٦٤٧، حديث ٣٧٤٧ -

[٧٤] . اين ده نفر صحابي بهشتي، بر اساس احاديث اهل سنّت، عبارتند از: ابوبكر، عمر، عثمان، حضرت علی علیه‌السلام ، طلحه، زبير، سعد بن ابی وقّاص، عبدالرحمن بن عوف، سعيد بن زيد، ابو عبيدة بن جَرّاح (م) .