اهل بيت علیهم السلام بر لزوم گرفتن احكام از كتاب و سنّت (نه چيز ديگر) تأكيد داشتند ، امّا مكتب اجتهاد و رأي ، در مقابل كتاب و سنّت ، رأي و اجتهاد را مشروع دانستند و اين امر به اختلاف در اصول پذيرفته شده نزد آن‌ها دامن می‌زد ؛ بعضي بر قياس اعتماد می‌كردند و بعضي ديگر از آن برحذر می‌داشتند ؛ برخي قائل به مصالح مرسله بودند و برخي ديگر آن را برنمي تافتند و

هر مذهبي در پي حفظ منافع خويش برمي آمد و نتيجه اين كشمكش ها ، فزوني‌ها و تأويلاتي بود كه در هر يك از آن‌ها رخ می‌نمود . بعضي به بعض ديگر نسبت‌هایی می‌دادند كه از او به دور بود يا مقصودِ او نبود .

مذاهب چهارگانه امروزه و مذاهبي كه منقرض شده‌اند با هم برخوردهاي فكري دارند و امواج اختلاف ، ميانشان موج می‌زند ، حتّي بعضي بعض ديگر را فاسق می‌شمارند .

همين امر از قوي ترين انگيزه‌های تحريف و انحراف می‌باشد ؛ چراكه هركس درصدد برمي آيد مسلك و مذهب خويش را ياري كند .

٨ - نگاهي به عملكرد كساني كه به توثيق و تضعيفِ راويان ـ در هر دو مكتب ـ می‌پردازند ، از حقيقتي پرده برمي دارد كه بر خردمندان پوشيده نيست .

رجال شناسان مکتب رأي و اجتهاد (به خاطر گوناگوني خط مشي‌هایشان) در توثيق يا خدشه در يك راوي ، اختلاف دارند ، حتّي در وثاقت شخص عالمِ رجالي و عدالت وي و ميزان حجيّت آراي او ، نظراتِ مختلفي را ابراز می‌كنند .