— اين حديث مشهور پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم را كه فرمود : «اي عمّار ، تو را گروهي ياغي و ستمگر می‌كشند» تأويل كرد به اينكه مقصود پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ، حضرت علی علیه‌السلام است ؛ چراكه او عمّار را ميانِ نيزه‌ها و تيرها افكند .

بر اين اساس ، می‌توانيم بگوييم كه : سردمداران مكتب اجتهاد ، متكبّرانِ شادخوار بودند ، و سرانِ مكتب تعبّد محض ، فقراي ستم ديده ؛ از اين رو ، تصوّر تحريف از سوي مظلومان تحت ستم ـ در حالي كه زمام امور به دست خلفا بود ـ امكان ندارد .

محمّد بن وزير يماني در پژوهشي به بررسي احاديث معاويه و عمرو عاص و مُغِيرة بن شعبه می‌پردازد و ضمن اين تحقيق ، به اين نتيجه می‌رسد كه احاديثِ روايت شده از اين سه نفر ، يكي است .[٧٥٤]

اين پژوهش ، مدعاي ما را اثبات می‌كند ؛ اينكه فقه آنفين (گردن فرازان) فقه واحدي است كه در يك كانال می‌ريزد و وحدت نگرش ميان آنان را می‌نماياند .

از این روست كه می‌بينيم خلفاي اموي و عبّاسي ، منصب قضاوت را چونان ابزاري براي خُرد كردن شخصيّتِ مخالفانِ خود به كار می‌برند و فتاوای فقها را براي مصالح شخصي‌شان استثمار می‌كنند .

حكايت شده است كه شبي هارون الرشيد ، قاضي القضات ، ابو يوسف را ا حضار كرد . وي سراسيمه سوي هارون شتافت . چون به قصر درآمد او را ديد كه بر تخت نشسته است و در طرفِ راستِ او عيسي بن جعفر قرار دارد .

هارون گفت : اي ابا يوسف ، گمان داريم تو را ترسانده ايم!

[٧٥٤] . بنگرید به، توضيح الأفكار ٢: ٤٥٣ ـ ٤٦٤؛ الروض الباسم ٢: ١١٣ ـ ١٢٩ -