مقايسه با پيروان مكتب ابو تراب (گروهي كه به حكومت دسترسي نداشتند ، دين خدا را بسنده می‌دانستند و به تبديل و تغيير احكام و تأويلاتِ ساختگي اين چنين نگراييدند) به راستي زياد است .

٤ - چاپلوسي و نزديك شدن به سلاطين ، همواره در جوامع بشري بوده است و اين درد بي‌درمان از سرشتِ بعضي از آدميان رخت برنمی‌بندد . در حكومت‌های مستبد ، رشوه و هواداري ، در تقرُّبِ اَفراد و نفرت از آن‌ها ، حُكم می‌رانَد و اين خود اثر زيادي در جذب دون مايگاني دارد كه در پي ارضاي مخلوق‌اند ، هرچند اين كار خالق را به خشم آوَرَد .

اين معنا در اين حديث شريف آمده است كه :

أَخْسَرُ الناس مَن باع آخرتَه بدنياه ، وأَخْسَر من ذلك منه مَن باع آخرتَه بدنيا غيرِه ؛[٧٤٥]

زيان كارترين مردم كسي است كه آخرتش را به دنياي خود بفروشد ، و زيان كارتر از او كسي است كه آخرتش را براي دنياي ديگران از كف بدهد .

اين پديده ، به صورت خطرناكي در دوره عثمان بارز شد ـ گرچه در دوره ابوبكر و عمر به صورت محدودي وجود داشت ـ زيرا عثمان زمينه را چنان آماده ساخت كه خلافتِ اسلامي ، چونان حكومت كسرا و قيصر شود و در اين راستا مسئوليت‌ها و ولايت‌ها را به خويشاوندانش سپرد و تُيولي را به آن‌ها واگذارد و

[٧٤٥] . مواهب الجليل ١: ٤١؛ در مآخذ روايي شيعه آمده است: «شرّ الناس . . .» (شرترين مردم . . .) بنگرید به، من لا يحضره الفقيه ٣: ٣٥٣؛ اختصـاص شيخ مفيـد: ٢٤٣؛ وسائـل الشيعه ١٦: ٣٤، ذيل حديث ٢٠٩٠٢ -