منع تدوين حديث - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٣٣٢
رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم و خط امام علی علیهالسلام به نگارش درآمد .
بر اين اساس ، شيوه تدوين و نقل حديث ، نزد شيعه ، امري به هم پيوسته و خدشه ناپذير است و آنچه گذشت ، اصالتِ آن را اثبات میكند .
يادآوري
شايان ذكر است كه «اصول چهارصدگانه» شاملِ همه رواياتي كه ائمّه ٤ در فقه و ديگر زمينهها ـ در جاهاي مختلف ـ گفتند ، نمیباشد . بخشي از اين روايات در سينه حافظانِ رُواتِ احاديثِ اهل بيت علیهم السلام باقي ماند . همچنين كُتُب اربعه ـ كه كليني و صدوق و طوسي آنها را نوشتند ـ همه احاديثي را كه اصحاب ائمّه روايت كردند ، در بر ندارد و اينان از آنها جز احاديثي ـ از اصول چهارصدگانه و جز آن ـ را كه نزدشان صحيح بود ، نياوردند و ثابت نشده است كه آنان به همه اصول چهارصدگانه دست يافتند .
سيّد محسن امين در اَعيان الشيعه مینگارد :
بعضي از اصول چهارصدگانه تا عصرهاي متأخِّر ، در گنجههای كتاب نزد علماي شيعه (مانند حرّ عاملي ، مجلسي ، مير لوحي معاصر مجلسي[٦٤٣] ميرزا حسين نوري و ديگران) باقي ماند و بيشتر
[٦٤٣] . محدّث نوري در مستدرك الوسائل ١: ٣٢، مینويسد: مير لوحي معاصر مجلسي اول و دوم است و با او در اصفهان ساكن بود . نزد وي كتابهای نفيس و ارزشمندي وجود داشت؛ مانند كتاب الرجعه (اثر فضل بن شاذان)، الفرج الكبير في الغيبة (اثر ابو عبدالله، محمّد بن هبة الله بن جعفر وراق طرابلسي)، كتاب الغيبة (اثر حسن بن حمزه مرعشي) و ديگر كتابها كه با وجود نياز شديد مجلسي به آنها، به وي اطلاع نداد .
بنابراين، عدم دستيابي به روايت، سواي فحص، داراي اسبابِ زيادي است؛ از جمله آنها بخلِ صاحب كتاب میباشد (چنان كه در مورد مذكور ملاحظه شد) و . . .