عصر امام باقر و صادق ١ دوران طلايي نشر احكام مكتب تدوين به شمار می‌آيد . در اين دوران ، شرايط سياسي ، حكومت‌ها را به خود مشغول ساخت ؛ سقوط امويان و به قدرت رسيدن عبّاسيان اين فرصت را براي اَصحاب مكتب تدوين فراهم آورد كه بي واهمه ، آنچه را نزدشان هست حديث كنند و بنويسند و ابراز دارند .

طبيعي است كه در اين بُرهه ، سهم بيشتر و مرجعِ نخست و اصلي ، كتابِ امام علی علیه‌السلام و ديگر مُدوَّنات اهل بيت باشد به اين اعتبار كه آن‌ها مهم ترين و قديمي ترين و استوارترين كتاب‌ها در علوم اسلامي‌اند ؛ چراكه در عهد پيامبر و به امرِ آن حضرت نگارش یافتند ، املا كننده ، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم بود وكاتب ، امام علی علیه‌السلام وحافظ (و نگهبان) آن ، دو نوه پيامبر ـ كه خدا پليدي را از آن‌ها زدود ـ و اين ويژگي‌ها پس از كتاب خدا ، در هيچ مُدَوَّنِ ديگري فراهم نيامد .

بر اين اساس ـ و با توجّه به آنچه آورديم ـ می‌توانيم دريابيم كه چرا امام باقر و صادق٣ براي اصحابشان و عموم پرسش گران و براي پيروان مكتب منع تدوين ، كتابِ امام علی علیه‌السلام را نشان می‌دادند . اين كتاب ، بيشتر هنگام مناقشه شديد در مسائل اختلافي ابراز می‌شد .

با وجود اين ، ائمّه ٤ در حالاتِ عادي نيز آن را براي تثبيت ايمان اَصحابشان آشكار می‌ساختند ؛ چراكه وقتي آنان با چشم خويش به خطّ امام علی علیه‌السلام واملاي پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم می‌نگريستند ، ايمانشان بر خط مشي فكري‌ای كه در پيش گرفته بودند (و از سنّت پيامبر برمي خاست) فزوني می‌يافت .

نكته مهم اين است كه عصر اين دو امام ، دوران نشاط علمي و فراواني علما و اهل نظر و فتوا است . روايت است كه در يك زمان چهار هزار راوي وجود