منع تدوين حديث - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٢٤٧
المجموع از مهم ترين اسنادِ تاريخي است كه از آغاز تصنيف و تأليف در اوائل قرن دوم هجري ، خبر میدهد . اين نكته را ما با بررسي مصنّفات و مجاميع به دست آورديم بي آنكه بتوانيم نخستين نمونه ملموس آنها را دريابيم مگر مُوطَّأ مالك كه تأليف آن پيش از پايان نيمه قرن دوم هجري پايان يافت . بر اين اساس ، نگارش المجموع سي سال پيش از آن میباشد .
روشن است كه المجموع چاپ شده ، فقه و حديث را با هم گرد آورده است و در بر دارنده دو مجموعه فقهي و حديثي میباشد ، ليكن اين دو به هم پيوستهاند .[٤٥٤]
استاد اَسَد حيدر به نقل از كتاب تمهيد لتاريخ الفلسفة الإسلاميّة مینويسد :
زيد بن علي داراي يك كتاب فقهي است كه از ميان نسخههای خطي قديمي در كتابخانه اُمپروز در شهر ميلانو[٤٥٥] به دست آمد و به سرزمينهای جنوبي عرب اختصاص دارد .
اين نسخه خطي ، قديمي ترين مجموعه در فقه اسلامي به شمار میآيد و در ارتباط با تاريخ تأليف در فقه اسلامي ، شايسته است مورد توجّه قرار گيرد .[٤٥٦]
اين كتاب به نام مسند الإمام زيد بن علي به چاپ رسيده است .
ليكن حق اين است كه از عصر رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم مُدَوَّناتي هست كه از كتابِ
[٤٥٤] . السنّة قبل التدوين: ٣٧١ -
[٤٥٥] . شهري در شمال ايتاليا .
[٤٥٦] . بنگرید به، الإمام الصادق والمذاهب الأربعة ١: ٥٥٠؛ تمهيد لتاريخ الفلسفة الإسلاميّة: ٢٠٠ -