مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٥ - نظریه فطری بودن دین

او میگوید:

«گاهی انسان در حالات معنوی خود جلال و ابّهت آمرزش را احساس میکند.» [١]

در این زمینه گفتهها زیاد است. اینها را برای این گفتم که اوّلًا بدانید در میان خود منکرین دین، راجع به منشأ دین و اینکه دین ناشی از چیست، آیا ناشی از ترس است، ناشی از جهل است، و یا از چیز دیگری است، وحدت نظری وجود ندارد و ثانیاً بسیاری از دانشمندان معروف و مشهور جهان به فطری و طبیعی بودن حسّ دینی نظر دادهاند و آن را جزء لا ینفک وجود بشر به شمار آوردهاند.

در اینجا بد نیست نظریه معروفترین دانشمند عصر ما را درباره حسّ دینی و مبنا و منشأ آن نیز برای شما نقل کنم. اخیرا مجموعهای منتشر شده است که حاوی یک سلسله نامه یا مقاله یا سخنرانی از فیزیسین و ریاضیدان معروف و بزرگ عصر ما آلبرت اینشتاین است. در این مجموعه فصلی دارد تحت عنوان «مذهب و علوم». در اینجا اینشتاین نظر خود را درباره مذهب و وظیفهای که علوم و هنرها در زمینه مذهب دارند بیان میکند. این دانشمند مدّعی است که احساسات موجود مذهب متفاوت است، علّت گرایش به مذهب را در همه طبقات نمیتوان یکسان دانست. او میگوید:

«برای یک انسان ابتدائیترس- ترس از مرگ، ترس از گرسنگی، ترس از جانور وحشی، ترس از مرض- ایجاد کننده زمینه مذهبی است. فکر محدود و عدم رشد عقل انسان بدوی برای خود موجودات کم و بیش شبیهی میسازد. این موجودات را با دست و فکر خود میسازد و بعد از این آفریدن به این فکر میافتد که چگونه از خشم آنها جلو بگیرد، چطور بر سر لطفشان بیاورد. این گونه مذهب را مذهب ترس باید نامید و خدایی که در این مذهب پرستیده میشود خدای واقعی نیست، منجر به نوعی بتپرستی میشود.» [٢]

میگوید:

«خصیصه اجتماعی بشر نیز یکی از تبلورات مذهب است. یک فرد میبیند پدر و