مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٤ - رشد ملّی

اینها که در قبالههای قدیم نوشته میشد به معنی این بود که عاقدها میخواستند مدّعی شوند که ما رعایت همه جوانب فقهی را کردهایم؛ اما واقعاً و عملًا آیا این امر مهم رعایت میشد یا نه، آیا واقعاً به مسأله رشد پسران و دختران بر طبق فقه اسلامی عمل میشد یا نه، مطلب دیگری است و تا حدّی شرم آور است.

تعریف رشد

اگر بخواهیم کلمه «رشد» را به مفهوم عامّ خودش که شامل همه انواع رشدها در همه موارد بشود تعریف کنیم باید بگوییم: رشد یعنی «اینکه انسان شایستگی و لیاقت اداره و نگهداری و بهرهبرداری یکی از سرمایهها و امکانات مادّی و یا معنوی که به او سپرده میشود داشته باشد» یعنی اگر انسان در هر ناحیه از نواحی زندگی که حکم یک شأن و وسیلهای را دارد، شایستگی اداره و نگهداری و بهرهبرداری از آن را داشته باشد، چنین شخصی در آن کار و در آن شأن «رشید» است؛ حال آن چیز هر چه میخواهد باشد، همه آن چیزها و اشیائی که وسائل و سرمایههای زندگی هستند.

سرمایه به مال و ثروت انحصار ندارد. مردی که ازدواج میکند خود ازدواج و زن و فرزند و کانون خانوادگی، وسائل و به تعبیر دیگر سرمایههای زندگی او هستند، و یا شوهر برای زن و زن برای شوهر حکم سرمایه را دارد.

رشد ملّی

رشد فقط به فرد منحصر نمیشود، در مورد ملّتها نیز سرمایههای طبیعی، فرهنگی و انسانی و امثال آن، سرمایههایی است که در اختیار ملّتها قرار دارد، و «رشد ملّی» عبارت است از لیاقت و شایستگی یک ملّت برای نگهداری و بهرهبرداری و سود بردن از سرمایهها و امکانات طبیعی و انسانی خود؛ به هر اندازه که لیاقت و شایستگی اداره و بهرهبرداری از آنها را دارد، به همان اندازه «رشید» است.

رهبری و مدیریت که موضوع اصلی بحث است خود مستلزم نوعی از رشد است؛ زیرا رهبری در حقیقت عبارت است از بسیج کردن نیروی انسانها و بهرهبرداری صحیح از نیروهای انسانی.