مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٦ - ١ ولاء محبّت یا ولاء قرابت

و امام صادق (علیه السّلام) فرمود:

فانّ اللّه تبارک و تعالی لم یخلق خلقا انجس من الکلب و انّ النّاصب لنا أهل البیت لا نجس منه [١].

خداوند خلقی را نجستر از سگ نیافرید و ناصب ما اهل البیت از آن نجستر است.

این نوع از ولاء اگر به اهل البیت نسبت داده شود و آنها را «صاحب ولاء» بخوانیم باید بگوییم «ولاء قرابت» و اگر به مسلمانان از نظر وظیفهای که درباره علاقه به اهل البیت دارند نسبت دهیم باید بگوییم «ولاء محبّت».

در اینکه مادّه «ولاء» در مورد محبّت استعمال شده است ظاهراً جای بحث نیست. مخصوصاً در زیارات، زیاد به این معنی بر میخوریم، از قبیل «موال لمن والاکم و معاد لمن عاداکم» که بیشبهه معنیاش این است من دوست کسانی هستم که شما را دوست میدارند و دشمن کسانی هستم که شما را دشمن میدارند، و یا «موال لکم و لاولیاءکم و معاد لاعدائکم» [٢] و امثال اینها که زیاد است.

بحث در دو جهت دیگر است: یکی اینکه آیا خصوص کلمه «ولی» به معنای «دوست» استعمال شده است یا خیر؟ دیگر اینکه کلمه «ولی» در خصوص آیه کریمه «انَّما وَلِیکمُ اللّهُ» که ولایت امیر المؤمنین (علیه السّلام) را اثبات میکند به چه معنی استعمال شده است؟

بعضی معتقدند در قرآن هر جا که این کلمه به کار رفته و ابتداء توهّم میرود که به معنای «دوست» است، پس از دقّت معلوم میشود که به این معنی نیست. مثلًا معنای «اللَّهُ وَلِی الَّذینَ امَنوا یخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النّورِ» [٣] این نیست که خدا دوست اهل ایمان است، بلکه این است که خداوند با عنایت خاصّ خود متصرّف در شؤون اهل ایمان است و اهل ایمان در حفظ و صیانت خاصّ پروردگارند. و همچنین معنای «ألا انَ