مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٤ - دبیران پیغمبر
دبیران پیغمبر
از نصوص تواریخ معتبر و قدیمی اسلامی به دست میآید که رسول خدا در مدینه گروهی «دبیر» داشته است. این دبیران وحی خدا، سخنان پیغمبر، عقود و معاملات مردم، عهدها و پیماننامههای رسول خدا با مشرکین و اهل کتاب، دفاتر صدقات و مالیاتها، دفاتر غنائم و اخماس و نامههای فراوان آن حضرت را به اطراف و اکناف مینوشتهاند.
علاوه بر وحی خدا و سخنان شفاهی آن حضرت که نوشته شده و باقی است، عهدنامهها و بسیاری از نامههای رسول خدا نیز در متن تاریخ ثبت شده است. محمّد بن سعد در الطبقات الکبیر [١]. در حدود صد نامه از آن حضرت که متن اکثر آنها را آورده است نقل میکند.
برخی از این نامهها به سلاطین و حکمرانان جهان و رؤسای قبایل و حکام دست نشانده رومی یا ایرانی خلیج فارس و سایر شخصیتهاست و مشتمل بر دعوت به اسلام است؛ برخی دیگر حکم بخشنامه و دستور العمل دارد و جزء مدارک فقهی اسلام به شمار میرود؛ برخی دیگر به منظور کارهای دیگر است. بسیاری از آن نامهها معلوم
[١]. ج ٢/ ص ١٠- ٣٨.