مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨١ - ٣ ولاء زعامت

آیه کریمه «اطیعُوا اللَّهَ وَ اطیعُوا الرَّسولَ وَ اولِی الأمْرِ مِنْکمْ» [١] (اطاعت کنید خدا و پیغمبر را و کسانی را که اداره کار شما به دست آنهاست) و همچنین آیات اوّل سوره مائده و حدیث شریف غدیر و عموم آیه «انَّما وَلِیکمُ اللَّهُ» [٢] و عموم آیه «النَّبِی اوْلی بِالْمُؤْمِنینَ مِنْ انْفُسِهِمْ» [٣] ناظر به چنین ولایتی است.

در این جهت که پیغمبر اکرم چنین شأنی را داشته و این یک شأن الهی بوده است- یعنی حقّی بوده که خداوند به پیغمبر اکرم عنایت فرموده بود نه اینکه از جانب مردم به آن حضرت تفویض شده باشد- میان شیعه و سنّی بحثی نیست. برادران اهل سنّت ما با ما تا اینجا موافقاند. سخن در این است که پس از پیغمبر اکرم تکلیف «ولایت زعامت» چیست؟ افراد مردم برای اینکه اجتماع متزلزل نشود و هرج و مرج به وجود نیاید، باید از کسی و مقامی به عنوان حاکم و ولی امر اطاعت کنند. تکلیف چنین مقامی چیست؟ آیا اسلام در این باره تکلیفی معین کرده است و یا بکلّی سکوت اختیار کرده است، و اگر تکلیف معین کرده چگونه است؟ آیا به مردم اختیار داده که بعد از پیغمبر هر که را میخواهند خود انتخاب کنند و بر دیگران اطاعت او واجب است و یا اینکه پیغمبر اکرم قبل از رحلت، شخص معینی را برای جانشینی خود در این مقام بزرگ و با اهمّیت تعیین کرد؟

در اینجا به مناسبت، درباره همه شؤون اجتماعی پیغمبر اکرم در میان امّت، مطابق آنچه از قرآن مجید استنباط میشود، بحثی میکنیم.

از قرآن مجید و هم از سنّت و سیره نبوی استنباط میشود که پیغمبر اکرم در میان مسلمین در آن واحد دارای سه شأن بود:

اوّل اینکه امام و پیشوا و مرجع دینی بود و ولایت امامت داشت، سخنش و عملش سند و حجّت بود:

«ما اتیکمُ الرَّسولُ فَخُذوهُ وَ ما نَهیکمْ عَنْهُ فَانْتَهوا [٤].

آنچه را پیغمبر برای شما آورده است بگیرید و از آنچه شما را باز دارد بایستید.